Những đồi cát đỏ cao ngất nằm sát đường Phan Thiết, Mũi Né vốn là điểm check-in quen của khách phương xa. Sau mỗi trận mưa lớn, cát từ trên triền lại đổ xuống mặt nhựa, phủ kín lòng đường, chặn ngang lối vào một số khu dân cư và resort ven biển. Hệ thống thoát nước đã được tỉnh đầu tư từ hai năm trước vẫn không giữ được cát, bởi nguồn cát đến từ sườn đồi chứ không phải từ rãnh thoát. Dòng xe từ Sài Gòn đổ về Mũi Né vào cuối tuần vẫn nườm nượp, và mỗi lần cát tràn, ấy lại có thêm một đoạn phải bò qua lớp cát dày.
Cát từ đồi, không từ cống
Điều đáng chú ý là chuyện này không nằm ở khâu thoát nước đô thị. Nước chỉ là phương tiện chuyên chở. Khi mưa xuống, lớp cát trên sườn đồi mất độ bám, trượt theo dốc và tràn qua lan can, qua hàng rào, xuống đường. Cát lấp miệng cống, làm nước dâng ngược, rồi chính dòng nước ấy lại cuốn thêm cát xuống đoạn đường thấp hơn. Đầu tư vào cống rãnh giải quyết được phần nước, nhưng không giải quyết được phần cát. Muốn chặn cát, phải xử lý ở sườn đồi: trồng cây giữ đất, làm kè chắn, hoặc quy hoạch lại các tuyến đường cắt ngang chân đồi. Đó là bài toán tốn kém hơn nhiều so với đào thêm rãnh.
Một chuyến đi Sài Gòn, Mũi Né đổi giờ
Với người Sài Gòn, Mũi Né là điểm nghỉ cuối tuần phổ biến, cách thành phố chừng bốn tiếng chạy xe. Khách đi xe khách, xe nhà, xe đoàn. Khi cát tràn, đoạn đường bị thu hẹp, tốc độ giảm, và giờ đến nơi bị đẩy về muộn. Khách đặt phòng theo giờ nhận phòng buổi chiều có thể tới muộn, bữa tối ở resort bị lùi, lịch chụp hình hoàng hôn trên đồi cát bị bỏ. Những người làm nghề chạy xe tuyến Sài Gòn, Phan Thiết cũng phải tính lại thời gian xuất bến. Cát không chỉ là chuyện cảnh quan, nó là chuyện đồng hồ.
Doanh thu của resort và hàng quán ven biển
Các resort nằm dọc cung đường này sống bằng khách đặt trước, thường là khách từ Sài Gòn và các tỉnh phía Nam. Khi tuyến đường bị cát uy hiếp, hình ảnh điểm đến bị ảnh hưởng. Du khách chưa đi đã nghe tin đường bị chặn, sẽ cân nhắc đổi điểm. Khách đang ở thì lo chuyến về. Với hàng quán hải sản, tiệm nước, dịch vụ cho thuê xe máy và xe đạp ven đường, doanh thu phụ thuộc vào dòng khách đi ngang. Cát tràn một buổi là một buổi ít khách. Với người bán vé tham quan đồi cát, mưa lớn lại càng khó, vì khách không lên đồi được.
Bài học cho các đô thị ven biển phía Nam
Câu chuyện Mũi Né không đứng riêng. Nhiều nơi ở phía Nam có đồi cát, có tuyến đường cắt ngang chân đồi, và có tốc độ xây dựng nhanh hơn tốc độ trồng cây giữ đất. Khi bê tông hóa sườn đồi, nước mưa không thấm được, chảy thành dòng mạnh hơn, cuốn cát đi xa hơn. Giải pháp kỹ thuật thuần túy thường chạy sau sự việc. Ở góc nhìn người sống trong thành phố lớn, đây là lời nhắc rằng hạ tầng du lịch không chỉ là đường đẹp và resort đẹp. Nó còn là khả năng giữ được địa hình ổn định qua mùa mưa. Một điểm đến mất an toàn giao thông trong vài tháng mỗi năm sẽ mất dần sức hút, và mất dần tiền của cả cộng đồng làm du lịch.
Đi Mũi Né lúc này cần lưu ý gì
Với người Sài Gòn đang tính chuyến đi biển, vài điều thực tế nên nằm trong danh sách chuẩn bị. Thứ nhất, kiểm tra tình hình đường Phan Thiết, Mũi Né trước ngày khởi hành, nhất là sau các đợt mưa lớn. Thứ hai, chọn giờ đi linh hoạt, tránh khung chiều tối nếu tuyến đường đang bị cát che. Thứ ba, khi đặt phòng, hỏi rõ resort về tình trạng lối vào và bãi đỗ xe. Thứ tư, với ai đi xe máy, nên cân nhắc vì đoạn cát dày rất dễ trượt bánh. Thứ năm, dành thêm thời gian dự phòng cho chuyến về, bởi một đoạn đường tắc vì cát có thể kéo dài hơn dự tính.
- Cát đỏ từ đồi cao tràn xuống đường, không phải từ hệ thống thoát nước.
- Đầu tư thoát nước hai năm trước chưa giải quyết được gốc vấn đề.
- Khách Sài Gòn đi Mũi Né nên kiểm tra đường trước khi khởi hành.
- Resort, hàng quán ven biển chịu ảnh hưởng trực tiếp về doanh thu.
- Giải pháp bền vững nằm ở sườn đồi, không chỉ ở lòng đường.
Đọc thêm: Quyền lực tạm thời của một người trầm lặng
