Khu chợ du lịch nằm gọn trong lòng một quận trung tâm, mặt tiền quay ra con đường mà buổi sáng dòng xe máy xếp thành ba hàng chờ đèn đỏ, buổi trưa thì vắng đến mức người bán ngồi phe phẩy nón lá trước sạp. Tiếng rao bằng ba thứ tiếng trộn vào nhau, mùi trà khô và mùi vải mới may phả ra từ những tấm bạt che nắng. Khách nước ngoài đi theo nhóm, tay cầm điện thoại tra cứu, mắt dáo dác nhìn hai bên dãy sạp. Người bán hàng đứng trước cửa, tay cầm chiếc máy tính nhỏ, miệng chào một câu tiếng Anh lơ lớ rồi chuyển ngay sang tiếng Việt khi thấy khách có vẻ muốn hỏi giá.
Từ bến xe buýt gần nhất đi bộ vào cổng chính mất chừng bảy phút nếu không dừng lại xem hàng. Cổng chính nằm ở phía đông, nơi có hai trụ đá và một tấm biển ghi tên chợ bằng chữ in hoa. Đối diện cổng là bãi giữ xe bốn bánh, chỉ chứa được khoảng mười lăm chiếc, cho nên cuối tuần khách đi xe riêng thường phải gửi xe ở con hẻm kế bên rồi đi bộ thêm hai trăm mét. Khung giờ chật nhất là từ mười giờ sáng đến hai giờ chiều, khi các đoàn khách theo tour tràn vào cùng lúc. Sau bốn giờ chiều, các dãy sạp trong nhà đã lục tục kéo bạt, chỉ còn hàng ngoài trời bán đến tối.
Dãy sạp ngoài trời dọc theo lối vào phía đông
Dãy ngoài trời là nơi dễ thấy nhất khi vừa bước qua cổng. Hàng thủ công mỹ nghệ xếp trên những tấm bạt trải sát lòng đường: khăn rằn đóng gói theo chục, túi vải thêu hình tòa nhà, nón lá có thêu chỉ đỏ. Mấy sạp này bán cho khách lẻ, giá niêm yết sẵn trên từng món, không cần hỏi. Khách ở đây thường là người nước ngoài đi bộ hoặc chạy xe đạp, dừng lại chụp hình trước khi mua. Vì nằm sát đường, dãy này đông vào lúc kẹt xe buổi chiều, và mưa lớn là nước dâng lên tới mắt cá chân, người bán phải kê lại hàng lên ghế nhựa.
Lối đi giữa các sạp hẹp, chỉ vừa hai người lách ngang. Đi từ đầu dãy tới cuối dãy mất chừng mười phút nếu khách dừng xem đều đặn, nhưng nếu chỉ lướt qua thì không tới ba phút. Loại quà dễ mua ở đây là khăn và túi vải vì nhẹ, dễ gói, không vỡ. Một bất tiện là không có chỗ ngồi nghỉ, muốn uống nước phải vòng ra con đường phía sau, nơi có vài xe nước mía và xe bánh mì đứng từ sáng tới chiều.
Khu trong nhà lợp mái tôn ở giữa chợ
Vào sâu hơn, mái tôn che kín cả một khu vuông vức, bên dưới là các sạp bán đồ lưu niệm xếp thành từng ô. Đây là nơi tập trung hàng có giá cao hơn dãy ngoài trời: tranh sơn mài, hộp gỗ chạm, tượng nhỏ đúc từ thiếc. Không khí trong này mát hơn nhưng cũng ngột hơn vì ít gió, tiếng nói vang lên thành một lớp ồn đều đều. Người bán ở đây thường ngồi yên một chỗ, không rao, chỉ đứng dậy khi khách dừng lại lâu hơn mức bình thường.
Khách nước ngoài vào khu này thường đi theo cặp hoặc theo nhóm nhỏ, mang theo ba lô và một cuốn sổ ghi chú. Có người mở sổ ra ghi lại giá trước khi trả, có người chụp hình sạp hàng rồi mới hỏi. Cách bán ở đây là để khách tự xem, chỉ trả lời khi được hỏi, cho nên khách không cảm thấy bị ép. Điểm trừ là lối vào khu trong nhà khá khuất, nằm phía sau một dãy bán quần áo, người mới đến lần đầu hay đi lố.
Góc bán đồ cổ và đồ trang trí nhỏ ở hành lang phía tây
Hành lang phía tây dài chừng năm mươi mét, một bên là tường gạch cũ, một bên là các sạp bán đồ trang trí nhỏ. Đây là chỗ dành cho khách muốn tìm món quà có tuổi, như đồng hồ treo tường cũ, đĩa sứ vẽ tay, hoặc mấy chiếc hộp đựng trà bằng gỗ. Người bán ở dãy này phần lớn là người lớn tuổi, ngồi trên ghế thấp, ít khi đứng dậy. Họ không chào mời, chỉ gật đầu khi khách nhìn vào món hàng.
Hành lang này ít đông hơn hai khu kia, khung giờ trống nhất là từ hai giờ đến bốn giờ chiều. Nếu đi từ cổng chính, rẽ trái ở ngã ba đầu tiên rồi đi thẳng theo hành lang, sẽ tới dãy này mà không phải chen qua khu trong nhà. Một thay đổi đáng chú ý là vài sạp ở đây đã đổi chủ trong năm nay, hàng bày biện cũng khác trước, thiên về đồ mới làm hơn là đồ cũ. Khách quen thường hỏi trước khi mua, vì không phải món nào cũng đúng như vẻ ngoài.
Dãy bán vải và túi xách ở hướng nam
Hướng nam của chợ là dãy bán vải, túi xách và phụ kiện may mặc. Đây là nơi hợp với khách muốn mua quà tặng nhiều người một lúc, vì hàng nhẹ, dễ chia và dễ mang theo. Vải được cuộn thành từng cây, xếp thẳng hàng trên kệ gỗ, có loại in hoa, có loại trơn màu. Túi xách treo thành từng chùm trên móc sắt, giá khác nhau tùy kích cỡ. Người bán ở dãy này thường nói được vài câu tiếng Anh đủ để trao đổi số lượng và màu sắc.
Lối đi ở hướng nam rộng hơn, đủ cho hai người đi ngược chiều mà không phải né. Từ cổng phụ phía nam đi vào chỉ mất hai phút, nhưng cổng này chỉ mở đến sáu giờ chiều. Sau giờ đó, khách phải vòng ra cổng chính, đi thêm chừng mười lăm phút. Một bất tiện khác là khu này không có mái che hoàn toàn, mưa lớn là nước tạt vào tận kệ hàng, người bán phải kéo bạt xuống.
Khu ăn uống và quầy nước ở rìa chợ
Rìa chợ, phía giáp con đường lớn, là dãy quầy ăn uống nhỏ. Đây là chỗ khách nước ngoài thường ghé sau khi mua xong, ngồi nghỉ chân và ăn một món nhẹ. Quầy bán nước giải khát, chè, và vài món ăn nhanh đóng gói sẵn. Ghế nhựa xếp thành hai hàng, mặt bàn lau bằng khăn ướt liên tục. Không khí ở đây khác hẳn bên trong chợ: ít tiếng rao, nhiều tiếng cười nói, mùi thức ăn thay cho mùi vải và mùi trà.
Khu này mở từ sáng sớm đến khoảng chín giờ tối, muộn hơn các dãy sạp bên trong. Từ đây nhìn ra đường, thấy được cả bãi giữ xe và trạm xe buýt, cho nên khách mua xong có thể ra về ngay mà không phải quay lại trong chợ. Một điểm cần lưu ý là khu ăn uống không có chỗ để túi lớn, khách mang nhiều đồ thường phải giữ trên đùi hoặc để dưới chân ghế. Vào cuối tuần, chỗ ngồi chật kín từ bảy giờ tối, muốn có bàn phải đến sớm hơn.
Mua quà lưu niệm ở khu chợ du lịch này không khó, cái khó là chọn đúng dãy cho đúng món. Khách nước ngoài thường bắt đầu ở dãy ngoài trời, đi sâu vào khu trong nhà, rồi vòng ra hướng nam trước khi ghé quầy nước. Đi hết một vòng mất chừng bốn mươi phút nếu không dừng lâu. Cách chợ vận hành cũng dễ hiểu: hàng nhẹ và dễ gói nằm gần cổng, hàng nặng và dễ vỡ nằm sâu bên trong, còn chỗ ăn uống nằm ở rìa để khách ra về thuận tiện.
Khách nên mang theo tiền mặt lẻ, vì nhiều sạp nhỏ không nhận thẻ, và nếu muốn mua đồ dễ vỡ thì nên tự chuẩn bị giấy gói.
Đọc thêm: Kiểm tra giày thể thao thật khi mua ở trung tâm thương mại Sài Gòn
