Đám đông chen chúc thành từng khối, mùi cao su mới bốc lên trộn với mùi khói que xiên nướng, tiếng rao “giày đây giày đây” chồng lên tiếng xe máy nẹt pô. Những tấm bạt xanh đỏ căng ngang che nắng được, che mưa không nổi, và dưới ánh đèn vàng vọt, hàng trăm đôi giày dép xếp kín từ mặt bàn xuống tận nền gạch. Người mua cúi xuống, lật từng đôi, ướm thử lên chân, còn người bán đứng ngay bên cạnh với tay nắm chiếc móc treo, sẵn sàng móc đôi mới xuống bất cứ lúc nào.
Vào từ hông chợ, chỗ gửi xe nằm ngay cổng phụ
Khu chợ đêm này trải dài qua mấy con hẻm, nhưng dãy giày dép tập trung nhất nằm ở đoạn giữa, nơi hẻm rộng ra thành một khoảng sân nhỏ. Khách đi từ bến xe buýt gần nhất vào khoảng bốn phút nếu đi thẳng, lâu hơn nếu dừng lại nhìn hai bên vì suốt lối vào là hàng nước mía, xe đẩy bánh tráng trộn và mấy sạp quần áo bày la liệt. Cổng phụ phía hông chợ có chỗ gửi xe máy; bãi không lớn, mỗi xe chen vào một khe hẹp, đến muộn là phải dắt bộ vòng ra phía sau tìm chỗ. Khoảng từ bảy giờ tối trở đi, dãy giày dép bắt đầu đông nghịt, còn khoảng năm giờ đến sáu giờ thì người bán mới dọn hàng ra, khá thoáng, dễ chọn.
Lối vào phía tay trái có một ô trống dài chừng bốn căn nhà, gió lùa qua nên đứng lâu vẫn chịu được. Phía tay phải thì kín mít, hai hàng bạt đối diện nhau, muốn quay đầu cũng phải xin đường. Đây là chỗ người bán dựa vào để phân biệt khách: khách lơ ngơ thường đi thẳng vào giữa, còn khách quen thì tạt vào ngay đầu dãy để xem hàng mới trước.
Những chiếc bàn gỗ xếp giày theo kiểu trộn size
Trên mặt bàn, giày không bao giờ xếp theo cặp liền kề. Người bán thường dồn size nhỏ một góc, size lớn một góc, nhưng lại chèn vài đôi lạc loại vào giữa cho đầy chỗ. Muốn thử size, cách nhanh nhất là cầm đôi mẫu đang trưng, hỏi thẳng có size nào không, rồi đợi người bán lục thùng nhựa dưới gầm bàn. Thùng đó đặt ngay dưới chân họ, nắp đậy bằng một miếng ván mỏng, bên trong chất đầy túi ni lông bọc từng đôi. Có khi họ lấy ra ba đôi mới đúng một đôi vừa chân, có khi chỉ cần một đôi là khớp.
Đo chân tại chỗ bằng tờ giấy và cây bút dạ
Người bán lâu năm ở đây giữ một xấp giấy bìa cũ và một cây bút dạ. Khách ngồi xuống ghế nhựa, đặt bàn chân lên tờ giấy, người bán vẽ viền ngoài rồi đo lại bằng thước gỗ. Cách này chính xác hơn ướm bằng ngón tay vì giày dép ở chợ cùng một số size nhưng phom khác nhau, đôi bản to, đôi bản nhỏ. Khi đã có viền chân trên giấy, người bán đối chiếu với đế giày, thường chọn nhích lên nửa số để đi kèm vớ mỏng. Ai thử xong mà thấy ngón chân chạm mũi thì nên trả lại ngay, đừng chờ đến lúc bước thử vài bước vì nền chợ gồ ghề, cảm giác chân dễ bị đánh lừa.
Tiếng mặc cả bắt đầu từ lúc hỏi đôi thứ hai
Người bán ở dãy này ít nói giá trước, họ chỉ đưa đôi giày ra và chờ khách hỏi. Khi khách hỏi giá, con số đầu tiên bao giờ cũng cao hơn mức bán thật, và câu trả lời quen thuộc là “giá thật rồi đó”. Mặc cả thành công nhất vào lúc dãy hàng bắt đầu thưa khách, thường là sau khoảng mười giờ đêm, khi những sạp bên cạnh đã thu dọn một nửa. Lúc đó người bán dễ xuống giá hơn vì muốn bán nốt hàng còn lại. Một đôi giày thể thao vải thường chốt quanh mức vài trăm nghìn, nhưng giá thay đổi tùy mẫu và tùy đợt nhập; cùng một kiểu, sạp này bán khác sạp kia.
Cách mặc cả hiệu quả ở đây không phải là trả thật thấp rồi đứng dậy bỏ đi. Người mua quen thường hỏi hai ba đôi một lượt, chọn đôi ưng nhất rồi mới bắt đầu trả giá. Khi khách cầm đôi giày trong tay và hỏi mua cả đôi dép bên cạnh, người bán sẽ gộp lại và bớt một khoảng cho cả hai. Nếu khách định quay lại lần sau, đừng nói ra; nói ra là mất giá ngay.
Sạp đổi chủ và những hôm hàng về muộn
Dãy giày dép này không cố định. Có sạp vài tháng lại đổi người bán, có sạp dời sang dãy khác gần đó, nên đừng tin vào vị trí nhớ được từ lần trước. Khoảng mấy tháng gần đây, một vài sạp phía trong chuyển sang bán túi xách, đẩy hàng giày ra sát mép hẻm, chỗ đó giờ chật hơn và khó đứng thử. Trời mưa là cả dãy ngập nước, bạt dột, người bán phải kê giày lên cao; những hôm hàng về muộn, có khi gần tám giờ tối mới bày xong. Chủ nhật là ngày đông nhất, còn các ngày thường trong tuần thì dễ thở hơn, nhất là thứ hai và thứ ba.
Đi bộ một vòng trước khi quyết định
Một vòng dọc dãy giày dép mất chừng mười lăm phút nếu không dừng lại, nhưng hầu như không ai đi hết một vòng mà không ghé ít nhất hai sạp. Cách chọn hợp lý là đi từ đầu hẻm tới cuối hẻm, ghi nhớ vài mẫu, rồi quay lại sạp có đôi vừa chân nhất. Dép kẹp, giày búp bê, giày thể thao, ủng đi mưa đều có, xếp lẫn nhau trên cùng một bàn. Người bán thường đưa túi ni lông đựng giày cũ, còn hộp thì chỉ có khi khách hỏi. Đứng ở đầu hẻm nhìn vào, dãy giày dép giống một dải màu chạy dài, và ở giữa dải màu đó, tiếng mặc cả vẫn đều đều cho đến khi đèn tắt. Chọn mua ở đây đòi hỏi kiên nhẫn và một chút tỉnh táo để không bị cuốn theo đám đông.
Đọc thêm: Mua gốm trang trí ở chợ Bình Tây: Hỏi giá sỉ thế nào
