Khu đất trống giáp Công viên 23/9 đang được đo đạc lại từng lớp đất. Bến cảng Sài Gòn phía bờ sông có thêm máy khoan và rào chắn. Hai đầu của tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ dài khoảng 54 km do VinSpeed làm nhà đầu tư, dự kiến vận hành năm 2029. Thông tin công bố sáng 30/10 cho thấy các mũi thi công sẽ chạy đồng loạt, với 10.000 công nhân, kỹ sư cùng nhân lực kỹ thuật huy động vào cao điểm.
Hai đầu tuyến, hai kiểu công trường giữa lòng thành phố
Ga Bến Thành của tuyến mới dài khoảng 566 m, hố móng sâu 34 m, nối với ga ngầm Bến Thành của metro số 1. Người đi bộ quanh chợ Bến Thành và dân buôn trong hẻm vốn đã chật vì công trình trước đó, nay thêm một tầng ngầm nữa. Đào sâu 34 m ở chỗ đất yếu, nước ngầm phức tạp là bài toán kỹ thuật của nhà thầu. Với hàng quán, xe ôm, tiểu thương, đó là chuyện tính lại giờ mở cửa, lối chở hàng, chỗ đậu xe.
Đầu kia, đoạn hầm hơn 2 km tại cảng Sài Gòn thi công bằng máy TBM đường kính 13 m. Loại máy đào hầm lớn này khi hoạt động tạo ra lượng đất đá, xe tải và tiếng ồn đáng kể quanh khu cảng và các tuyến đường dẫn ra trung tâm. Dân vận tải, giao nhận hàng ở khu vực này nên chuẩn bị cho vài năm đường bị chia lại làn, cấm đỗ và đổi chiều theo tiến độ.
Các mũi thi công mới cũng mở tại cầu Rạch Đĩa, Ông Đội và cầu dẫn cầu Cần Giờ. Phía Cần Giờ, các hạng mục depot, cầu vượt sông Soài Rạp cùng những cầu đặc biệt trên tuyến được đẩy mạnh. Với cư dân huyện ven biển, đây là lần đầu địa phương có công trình giao thông lớn cỡ này, kéo theo chuyện đền bù, giải phóng mặt bằng và cơ hội việc làm tại các bãi đúc, công trường cầu.
Đúc sẵn để bớt bụi, bớt kẹt xe
Điểm đáng chú ý trong cách tổ chức thi công là tăng dùng cấu kiện đúc sẵn. Khoảng 1.300 dầm hộp bêtông dự ứng lực nguyên nhịp sẽ sản xuất tại ba bãi đúc trong khoảng 15 tháng, bình quân mỗi bãi đạt 1-2 nhịp mỗi ngày. Nhà đầu tư đã đặt mua khuôn đúc dầm dài 32 m cùng thiết bị vận chuyển, lao lắp tải trọng 900 tấn.
Cách làm này tác động trực tiếp tới người sống dọc tuyến. Dầm đúc trong bãi rồi mới đưa ra lắp sẽ giảm thời gian thi công trên mặt đường, giảm bụi và giảm số lần chặn làn kéo dài. Bãi đúc số một đã đúc thử thành công phiến dầm đầu tiên sau lễ động thổ tháng 12/2025. Trước đó các nhà thầu đã khảo sát địa chất, chuẩn bị mặt bằng, làm đường công vụ và thi công cọc khoan nhồi tại depot Cần Giờ cùng nhiều vị trí xây cầu.
Theo VinSpeed, các địa phương có dự án đi qua dự kiến bàn giao toàn bộ mặt bằng trong quý IV năm nay. Công trình dự kiến hoàn thành thi công vào quý IV/2028 để chạy thử, đưa vào vận hành năm 2029. Mốc 2028-2029 là lúc câu hỏi lớn nhất có lời đáp: đi từ trung tâm ra Cần Giờ mất bao lâu, giá vé ra sao, các tuyến xe buýt, xe khách hiện hữu sắp xếp lại thế nào.
Một tuyến đường sắt đổi cách tính đường đi làm của cả vùng
Tuyến bắt đầu từ Công viên 23/9, kết thúc tại khu đất giáp Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ, đi qua 9 xã, phường. Đường đôi, khổ ray 1.435 mm, điện khí hóa, tốc độ tối đa 350 km/h. Nhìn từ góc người đi làm, đây là lời hứa thay đổi bản đồ việc làm. Người ở Cần Giờ có thể tính chuyện làm ở trung tâm. Người ở trung tâm có thể tính chuyện nhà rẻ hơn ven biển. Các khu chợ, bến xe, điểm trung chuyển dọc tuyến sẽ phải tìm chỗ đứng mới.
Phó chủ tịch UBND TP HCM Hoàng Nguyên Dinh đánh giá tuyến có quy mô lớn, công nghệ phức tạp, đòi hỏi thi công chính xác và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật khắt khe. Ông đề nghị VinSpeed huy động nhà thầu trong nước và quốc tế có năng lực, nghiên cứu hợp tác với các tập đoàn công nghệ đường sắt có kinh nghiệm xây cầu cạn và hầm ngầm đô thị. Việc kết hợp hiểu biết địa chất của nhà thầu trong nước với tiếp nhận chuyển giao công nghệ sẽ quyết định khả năng tự chủ vận hành, bảo dưỡng sau này.
Với thành phố vốn quen cảnh đường hẹp chen công trường, bài toán không nằm ở con số 10.000 người mà ở nhịp độ. Mặt bằng về đúng quý IV, ba bãi đúc giữ được 1-2 nhịp mỗi ngày, các mũi hầm và cầu chạy song song mà không chồng lên nhau ở cùng một đoạn đường, người Sài Gòn sẽ có thêm một lựa chọn đi lại. Chậm một tháng là hàng quán quanh chợ Bến Thành, tài xế ở cảng Sài Gòn và hộ dân dọc các cầu sống chung với rào chắn thêm một tháng.
Điều dễ thấy nhất trong vài năm tới là các cung đường quen thuộc sẽ đổi hình dạng. Cầu Rạch Đĩa, Ông Đội, cầu dẫn Cần Giờ, sông Soài Rạp sẽ thành những cái tên xuất hiện thường xuyên trên bản tin giao thông buổi sáng. Ở giữa thành phố, ga Bến Thành 566 m là chỗ người ta hay nhắc khi nói về tương lai của metro Sài Gòn. Ai đi qua cung đường này hàng ngày nên bắt đầu tính trước lộ trình thay thế cho những năm tới.
Đọc thêm: Hà Nội chỉnh luồng xe qua nút La Thành – Nguyễn Chí Thanh
