Sáng thứ Hai, đứng ở ngã tư Lương Định Của, Mai Chí Thọ, dòng xe từ quận 2 cũ đổ về trung tâm vẫn chen nhau qua đoạn đường hẹp còn vướng mặt bằng. Cái nút thắt ấy tồn tại hơn một thập kỷ, khiến người ở Cát Lái, Thảo Điền, An Phú mỗi ngày phải dậy sớm hơn nửa tiếng. Tin rằng hơn 2,2 ha đất vướng giải phóng mặt bằng sẽ được chi trả bồi thường, mở đường hoàn thiện Lương Định Của và một phần nút giao An Phú, không chỉ là câu chuyện hạ tầng. Nó chạm vào bữa ăn sáng của người đi làm, vào túi tiền của tài xế, và vào chỗ buôn bán của hàng quán hai bên đường.
Kẹt xe là thứ thuế vô hình
Ai ở phía đông thành phố đều biết: mỗi sáng, từ khu dân cư Cát Lái hay Thạnh Mỹ Lợi đi vào quận 1, đoạn Lương Định Của là cổ chai. Đường có vẻ rộng nhưng đến chỗ vướng mặt bằng thì thu lại như miệng túi. Xe buýt, xe tải, xe máy, ô tô hòa vào nhau. Một đoạn ngắn mà đôi khi mất mười lăm, hai mươi phút. Thời gian ấy không mất vào đâu cả, nhưng đủ để một người bán vé số chậm chuyến, một shipper trễ đơn, một công nhân ăn sáng vội vàng bên lề đường.
Với người bán hàng rong, khu vực An Phú, Lương Định Của là mối quen. Khi mặt bằng còn vướng, lòng đường hẹp, khách dừng xe mua ly cà phê vội cũng khó. Nhiều hàng quán quanh đó phải chịu cảnh khách quen ngại dừng vì sợ kẹt. Nay nếu đường thông, nút giao hoàn thiện, dòng xe chảy đều hơn, người bán có thể tính lại chỗ ngồi, chỗ đậu xe, giờ mở cửa.
2,2 ha đất và bài toán giá cả
Con số 2,2 ha nghe nhỏ so với diện tích cả thành phố, nhưng nằm đúng chỗ cửa ngõ. Đất vướng mặt bằng lâu năm thường đắt lên theo thời gian, vì giá bồi thường phải tính theo giá thị trường tại thời điểm chi trả. Đây là lý do nhiều dự án kéo dài càng lâu càng khó gỡ. Khi thành phố bắt đầu chi trả, câu chuyện không chỉ là tiền đền bù cho các hộ dân, mà còn là chi phí cơ hội bị mất suốt hơn mười năm: những chuyến hàng không đi được nhanh, những căn nhà không cho thuê được giá, những lô đất bên trong không được khai thác.
Với người mua bán nhỏ, đây là tín hiệu về dòng tiền. Khi hạ tầng hoàn thiện, giá thuê mặt bằng ở An Phú, Cát Lái có thể nhích lên. Người đang thuê nhà để mở quán ăn, tiệm tạp hóa cần để ý hợp đồng dài hạn. Ngược lại, người có nhà mặt tiền chờ đường thông có thể tính chuyện sửa sang, mở dịch vụ. Chuyện làm ăn ở Sài Gòn vốn nhạy với hạ tầng, chỉ một đoạn đường thông là cả một khu vực đổi nhịp.
Đường đi làm và chỗ buôn bán
Không cần nhìn xa, chỉ cần nhìn các tuyến xe buýt chạy qua Lương Định Của. Khi đường thông, thời gian chạy tuyến rút ngắn, xe buýt có thể tăng chuyến. Người đi làm bằng xe buýt từ Cát Lái vào trung tâm có thêm lựa chọn, bớt phụ thuộc vào xe máy. Đây là điều mà nhiều người ở khu đô thị mới Thủ Thiêm, An Phú chờ đợi từ lâu. Một chuyến xe nhanh hơn mười phút mỗi ngày, một tháng tiết kiệm được vài giờ, đủ để ăn sáng đàng hoàng hơn hoặc về nhà sớm hơn với con.
Còn với người bán vé số, bán hàng rong, nút giao An Phú là chỗ kiếm sống. Khi đường thông, lượng xe qua lại tăng, nhưng tốc độ cũng tăng. Không phải ai cũng được lợi. Người bán dạo cần chỗ dừng an toàn, nếu không sẽ bị dòng xe cuốn đi. Chuyện hạ tầng không chỉ là nhựa đường, mà còn là cách thành phố sắp xếp lại lề đường, vỉa hè, chỗ đậu xe. Ở Sài Gòn, vỉa hè vốn là nơi mưu sinh, nên mỗi lần làm đường là một lần thương lượng.
Đừng để nút thắt mới hình thành
Gỡ được nút thắt hơn mười năm là tin đáng mừng. Nhưng người sống ở cửa ngõ phía đông hiểu rằng đường thông hôm nay có thể kẹt trở lại nếu không tính đến lượng xe tăng theo các dự án nhà ở đang mọc lên. Khu Cát Lái, Thạnh Mỹ Lợi, An Phú còn nhiều khu dân cư đang tiếp tục lấp đầy. Nếu chỉ mở một đoạn đường mà không đồng bộ nút giao, đèn tín hiệu, làn xe buýt, thì vài năm nữa chỗ hẹp lại dịch sang chỗ khác.
Với người dân, điều đáng quan tâm nhất vẫn là cụ thể: bao giờ đường thông, đi làm có nhanh hơn không, hàng quán có dễ bán hơn không, giá thuê có tăng sốc không. Tin về 2,2 ha đất được chi trả bồi thường là khởi đầu. Còn kết quả thì phải đợi những buổi sáng không còn phải bò qua đoạn đường ấy. Khi đó, cửa ngõ phía đông mới thật sự mở.
Câu hỏi thường gặp
Bao giờ đường Lương Định Của thông xe?
Thành phố đang chi trả bồi thường cho hơn 2,2 ha đất vướng. Dự kiến sau khi giải phóng mặt bằng xong, thi công hoàn thiện đường và nút giao An Phú có thể mất thêm 6-12 tháng. Chưa có ngày thông xe chính thức.
Giá thuê mặt bằng ở An Phú có tăng mạnh sau khi đường thông không?
Kinh nghiệm các khu vực khác cho thấy giá thuê có thể tăng 10-20% trong vòng một năm sau khi hạ tầng hoàn thiện. Mức tăng còn tùy vị trí và loại hình kinh doanh, không đồng loạt.
Người đi xe buýt từ Cát Lái vào quận 1 tiết kiệm được bao nhiêu thời gian?
Hiện tại đoạn kẹt mất 15-20 phút mỗi sáng. Khi đường thông, thời gian này có thể giảm còn 5-7 phút, tức tiết kiệm khoảng 10-15 phút mỗi chuyến. Cả tháng có thể tiết kiệm vài giờ.
