Dọc đường Nguyễn Trãi đoạn qua quận 5, bảng hiệu quán ăn ken dày từ mặt đất lên tới tầng hai, đỏ vàng xanh chồng lên nhau, nhiều tấm cũ tới mức lớp sơn đã bong thành từng mảng trắng. Xe máy dạt vào lề, người bán đẩy xe đứng nép dưới chân cột điện, tiếng rao lanh lảnh phía trước một quán hủ tiếu có tấm bảng chỉ rộng chừng một mét nhưng chữ to đọc rõ từ bên kia đường. Càng vào sâu trong hẻm, bảng hiệu càng nhỏ, nhiều chỗ chỉ là tấm bạt in sơ sài, nhưng khách vẫn ngồi kín. Đọc bảng hiệu thế nào để biết có nên bước vào?
Góc Nguyễn Trãi gần vòng xoay Phú Lâm và kiểu bảng hiệu dày chữ
Đoạn này có đặc điểm dễ nhận: bảng càng nhiều chữ, nhiều dòng phụ, nhiều dấu ngoặc, thường là quán lâu năm. Bảng một quán bánh canh ở đây ghi đủ thứ, từ tên quán tới món chính, món phụ, giờ mở cửa, chữ nhỏ xíu chen nhau trên nền xanh lá. Thoạt nhìn rối mắt. Nhưng chính sự rối đó cho thấy chủ quán đã sửa bảng nhiều lần, thêm món theo thời gian chứ không làm lại từ đầu. Ngược lại, những tấm bảng mới toanh, nền trắng chữ đen, chỉ vỏn vẹn một cái tên không kèm món, thường xuất hiện ở quán mới mở, chưa kịp định hình khách quen. Từ vòng xoay đi bộ vào chừng bốn phút, khung giờ 11 giờ tới 12 giờ trưa chen chân không lọt, còn sau 1 giờ chiều thì bàn trống gần nửa, dễ chọn chỗ ngồi.
Con hẻm trên đường Võ Văn Tần và bảng hiệu không có số nhà
Nhiều quán trong hẻm chỉ treo bảng tên món, không ghi địa chỉ, bởi khách quen tự tìm tới. Một quán cơm tấm trong hẻm Võ Văn Tần có tấm bảng gỗ cũ, chữ khắc chìm, chỉ ba chữ ngắn gọn. Bảng không số nhà là dấu hiệu quán sống bằng khách quen chứ không bằng khách vãng lai, bởi khách lạ đi ngang khó lòng biết đường vào. Hẻm này rộng chừng ba mét, hai xe máy tránh nhau phải nép, buổi sáng 6 giờ tới 8 giờ đông nghẹt người mua về, còn tầm 2 giờ chiều vắng tới mức dựng xe thoải mái trước cửa. Điều đáng lưu tâm: vài quán trong hẻm đổi chủ mà không thay bảng, nên tấm bảng cũ đôi khi không còn phản ánh đúng người đứng bếp.
Đoạn Hải Thượng Lãn Ông và những tấm bảng có hình món
Khu chợ thuốc bắc này có một kiểu bảng riêng: in ảnh món to đùng, chữ nhỏ chạy vòng quanh. Bảng có ảnh chụp món có thể là dấu hiệu quán muốn thu hút khách đi đường, nhưng ảnh in mờ, màu lệch thường là bảng đặt giá rẻ, dùng lâu chưa thay. Đối chiếu dễ nhất là nhìn ảnh với tô bưng ra bàn. Quán ở đây mở cửa từ 5 giờ sáng, đông nhất khoảng 7 giờ khi người đi chợ ghé ăn, tới 9 giờ thì bắt đầu thưa. Bãi giữ xe nằm phía sau dãy quán, lối vào hẹp chỉ đủ một xe lên xuống, giờ cao điểm phải chờ năm tới bảy phút mới tới lượt.
Vỉa hè đường Cao Thắng và bảng hiệu viết tay
Bảng viết tay bằng sơn dầu trên tấm tôn, chữ hơi nghiêng, là kiểu bảng đáng để dừng lại. Nó thường thuộc quán nhỏ, một người làm chính, ít chi phí đầu tư hình thức. Ở Cao Thắng, một quán nước mía và bánh mì que treo tấm bảng trước cửa, khách đứng đợi ken kín vỉa hè từ 4 giờ chiều tới 6 giờ tối. Bảng viết tay có điểm yếu: mưa xuống là nhòe, không đọc được, và nhiều quán phải thay bảng liên tục vào mùa mưa. Cũng trên đoạn này, có quán đổi sang bảng in bạt nhưng vẫn giữ nếp cũ, chất lượng không đổi.
Khu chung cư cũ trên đường Nguyễn Thiện Thuật và bảng hiệu treo cao
Bảng treo cao hơn tầm mắt, gắn lên tường chung cư, thường là quán ăn trong khu dân cư, khách chủ yếu là người sống quanh đó. Một quán bún riêu treo bảng cách mặt đất gần bốn mét, phải ngước lên mới thấy. Kiểu treo này có lý do: vỉa hè dưới thấp, nhiều xe đậu, bảng thấp sẽ bị che. Từ đường lớn rẽ vào hẻm chừng hai phút đi bộ, quán nằm bên trái, cửa mở từ 6 giờ sáng tới 10 giờ trưa là nghỉ, chiều mở lại nhưng giờ giấc thất thường, có hôm nghỉ không báo trước. Ai đi lần đầu nên hỏi giờ trước khi tới.
Đường Trần Hưng Đạo gần chợ Thiếc và bảng hiệu có chữ Hoa
Bảng hiệu ghi chữ Hoa kèm chữ Việt nhỏ bên dưới là dấu hiệu quán lâu đời, chủ gốc người Hoa, thực đơn ít thay đổi. Quán hủ tiếu ở đoạn này treo bảng hai thứ tiếng, chữ Hoa to, chữ Việt nhỏ phía dưới, tấm bảng đã ngả màu theo nắng. Đi từ chợ Thiếc ra chừng sáu phút xe máy, quán nằm ngay khúc đường chật, ô tô khó dừng, chỉ xe máy ghé được. Gửi xe phải dắt vào trong hẻm bên hông, chỗ để chật, mùa mưa nước dâng lên tới gần bậc cửa, khách quen biết trước nên tới sớm tránh ngập.
Đường Cô Bắc gần chợ Bến Thành và bảng hiệu mới thay giữa chừng
Một con đường mà bảng hiệu thay đổi liên tục là dấu hiệu khu đó xoay chủ nhanh. Trên Cô Bắc, có quán mới thay bảng sáng bóng, chữ nổi, đèn led, nhưng nhìn kỹ thấy tấm bảng cũ còn lộ ra phía sau, chưa tháo hết. Bảng đẹp không đồng nghĩa với quán ngon, nhất là khi tấm bảng được đặt làm gấp cho kịp khai trương. Khung giờ đông ở đây là 11 giờ trưa và 7 giờ tối, còn giữa hai khung đó vắng, đi lại dễ. Quán mặt tiền rộng hai căn nhưng lối vào hẹp, phải vòng qua hông chợ mới tới, khách lạ hay đi lố.
Đường Phan Xích Long và loại bảng hiệu đọc từ xa vẫn rõ
Bảng hiệu ở khu này được thiết kế để nhìn từ trên xe chạy qua, chữ đơn giản, màu tương phản mạnh, ít chữ phụ. Quán bánh xèo ở đây treo bảng vàng chữ đỏ, đọc rõ từ cách xa cả chục mét. Kiểu bảng này phù hợp với quán đông khách vãng lai, cần thu hút nhanh. Nhược điểm nằm ở chỗ đậu xe: vỉa hè trước quán bị chiếm gần hết, khách phải gửi xe cách đó một đoạn, mất chừng hai phút đi bộ. Quán mở từ 10 giờ sáng tới 9 giờ tối, nhưng tầm 3 giờ chiều là lúc bếp nghỉ, khách tới giờ đó thường phải chờ.
Đọc bảng hiệu ở Sài Gòn không phải chuyện nhìn chữ to hay chữ đẹp, mà là nhìn tuổi tấm bảng, cách nó được sửa, vị trí treo và những gì nó không nói ra. Một tấm bảng cũ kỹ, chữ chen chúc, treo lệch, đôi khi đáng tin hơn một tấm bảng mới tinh đặt làm vội.
Câu hỏi thường gặp
Bảng hiệu quán ăn không ghi số nhà thì có nên vào không?
Thường là nên, vì đó là dấu hiệu quán sống bằng khách quen. Nhưng hãy để ý thêm: nếu trong hẻm có nhiều quán cùng kiểu, nên hỏi người quanh đó xem quán nào còn bán đúng món cũ, tránh trường hợp đổi chủ mà chưa thay bảng.
Làm sao biết bảng hiệu mới thay có đáng tin?
Nhìn phía sau tấm bảng xem có lớp bảng cũ lộ ra không. Nếu bảng được gắn đè lên bảng cũ, khả năng quán mới đổi chủ hoặc sửa sang gấp. Còn nếu bảng mới nhưng vị trí treo và cách bài trí vẫn giữ nếp cũ, đó là quán lâu năm chỉ thay mặt tiền.
Bảng viết tay bằng sơn dầu có còn đáng tin không?
Có, nhất là với quán nhỏ một người làm chính. Tuy nhiên mùa mưa bảng dễ nhòe, nên nếu thấy chữ đã mờ mà quán vẫn đông khách, đó là dấu hiệu tốt vì khách quen không cần đọc bảng nữa. Ngược lại, bảng viết tay mới toanh ở quán vắng nên cân nhắc.
Đọc thêm: Chè mâm ngày rằm ở Sài Gòn cho nhóm đông mà không quá ngọt
