Tại cảng Gemalink, khu vực Cái Mép, một chiếc sà lan không xả khói cập bến đều đặn. Trên boong xếp container hàng xuất khẩu, dưới hầm là pin, cần cẩu vẫn làm việc theo nhịp quen thuộc. Đây là sà lan chạy hoàn toàn bằng điện do CMA CGM đưa vào vận hành từ ngày 29-10, phối hợp cùng Nike và Gemadept, nối điểm tập kết hàng của Nike ở khu vực Bình Dương cũ (nay thuộc TP.HCM) với cảng Gemalink. Tuyến khứ hồi 180 km, vận chuyển hơn 50.000 TEU mỗi năm.
Một tuyến sà lan điện nối Bình Dương cũ với cảng Cái Mép
Sà lan kết nối hai đầu của chuỗi cung ứng: nơi hàng được gom từ các nhà máy và cảng biển nước sâu. Chặng 180 km khứ hồi là đường thủy nội địa quen thuộc của khu vực phía Nam, thường được các hãng tàu dùng để đưa container ra cảng mẹ. Điểm khác biệt nằm ở chỗ toàn bộ phương tiện, hệ thống sạc và nguồn điện được đầu tư đồng bộ. Bộ phận đóng mới tàu và nghiên cứu, phát triển của CMA CGM đảm nhận việc này. Hãng cho biết sà lan dùng công nghệ pin của CATL, sạc trong khoảng 4 giờ, với hệ thống sạc chuyên dụng đặt tại Gemalink sử dụng điện tái tạo được chứng nhận từ hệ thống năng lượng mặt trời phát triển tại cảng.
Sạc 4 giờ, pin CATL và nguồn điện mặt trời tại cảng
Một chiếc sà lan chạy pin không giống một chiếc xe điện đơn thuần. Thời gian sạc 4 giờ phải khớp với lịch xếp dỡ hàng, trong khi trạm sạc cần nguồn ổn định. Hệ thống sạc tại Gemalink lấy từ năng lượng mặt trời phát triển ngay trong cảng, đúng như cách CMA CGM mô tả: hạ tầng và nguồn năng lượng đi cùng phương tiện, thay vì chỉ thay động cơ cho sà lan cũ. Mỗi chuyến khứ hồi 180 km thành một vòng quay đều đặn, nơi nhiên liệu hóa thạch vắng mặt ở khâu vận hành trực tiếp. Với các doanh nghiệp sản xuất trong khu vực, đây là một mắt xích mới trong bài toán vận chuyển hàng ra cảng mà vẫn giữ cam kết giảm phát thải.
Mỗi năm giảm gần 800 tấn CO2 nhìn từ túi tiền doanh nghiệp
Theo CMA CGM, sà lan không phát thải trực tiếp khí nhà kính khi chạy, dự kiến cắt khoảng 778 tấn CO2 mỗi năm. Con số này đến từ việc thay nhiên liệu truyền thống bằng điện, đồng thời tạo thêm phương án vận chuyển container ít phát thải hơn so với đường bộ. Với một doanh nghiệp xuất khẩu có hàng đi qua khu vực này, 778 tấn CO2 không chỉ là con số môi trường. Đó còn là căn cứ để tính toán chi phí, báo cáo phát thải và đáp ứng yêu cầu ngày càng chặt của người mua về chuỗi cung ứng xanh. Cước vận tải đường thủy vốn rẻ hơn đường bộ; khi thêm yếu tố điện, doanh nghiệp có thể nhìn thấy một lựa chọn cân bằng giữa giá và chứng từ môi trường.
Nike, Gemadept và cách các bên chia việc trong chuỗi
Dự án được xây dựng để phục vụ hoạt động vận chuyển hàng hóa của Nike tại Việt Nam. Theo cách phân công, CMA CGM đảm nhận phát triển phương tiện, Gemadept tham gia hạ tầng cảng, còn Nike sử dụng giải pháp trong chuỗi cung ứng. Bà Cimarron Nix, Giám đốc phát triển bền vững Nike, cho rằng giảm phát thải không thể chỉ dựa vào một doanh nghiệp, mà cần sự phối hợp của nhà sản xuất, hãng vận tải và đơn vị khai thác hạ tầng. Ông Đỗ Công Khanh, phó tổng giám đốc Gemadept kiêm Chủ tịch cảng Gemalink, đánh giá việc kết nối cảng biển, đường thủy nội địa và năng lượng sạch là hướng phát triển quan trọng của logistics bền vững. Ba bên, ba vai trò, cùng một tuyến hàng.
Hàng xuất khẩu đi đường thủy ít phát thải hơn đường bộ
Với người làm hàng ở TP.HCM, chặng đường từ khu công nghiệp cũ ở Bình Dương ra cảng biển từng gắn với xe tải container chạy trên các tuyến đường bộ đông đúc. Sà lan điện mở thêm một lối đi trên sông, nơi hàng được đưa thẳng ra cảng nước sâu. Cách vận chuyển này không phát thải trực tiếp khi chạy, và theo CMA CGM cũng ít phát thải hơn đường bộ. Nhìn rộng ra, đây là thay đổi nhỏ nhưng có thể nhân rộng: một tuyến sà lan xanh nối khu sản xuất với cảng, nơi nhịp độ làm việc của cảng và lịch giao hàng của nhà máy phải khớp nhau. Với các doanh nghiệp logistics và chủ hàng trong thành phố, mô hình này là một gợi ý về cách tổ chức lại tuyến vận tải nội địa thay vì chỉ trông vào xe tải.
CMA CGM tính nhân rộng mô hình sang thị trường khác
Dự án được phát triển bởi bộ phận đóng mới tàu và nghiên cứu, phát triển của CMA CGM. Bà Christine Cabau, Phó chủ tịch điều hành phụ trách tài sản và vận hành CMA CGM, cho biết giảm phát thải trong chuỗi cung ứng cần những giải pháp cụ thể, có thể nhân rộng; sự hợp tác giữa hãng tàu, khách hàng và đơn vị khai thác cảng là điều kiện để đưa các giải pháp này vào thực tế. Theo hãng, mô hình sà lan điện tại Việt Nam có thể được điều chỉnh để phục vụ những khách hàng khác và nhân rộng sang các thị trường phù hợp. Với TP.HCM, nơi sông ngòi và cảng biển nằm sát khu sản xuất, một mô hình vận tải đường thủy chạy điện có thể trở thành hạ tầng quen thuộc nếu các bên tiếp tục đầu tư đồng bộ.
Câu hỏi thường gặp
Sà lan điện CMA CGM chạy tuyến nào?
Tuyến nối khu vực Bình Dương cũ (nay thuộc TP.HCM) với cảng Gemalink ở Cái Mép, khứ hồi 180 km, chở hơn 50.000 TEU mỗi năm cho hàng của Nike.
Mỗi chuyến sạc pin mất bao lâu?
Khoảng 4 giờ, dùng pin CATL và hệ thống sạc tại Gemalink chạy bằng điện mặt trời được chứng nhận.
Sà lan giảm bao nhiêu CO2 mỗi năm?
Dự kiến khoảng 778 tấn CO2 mỗi năm so với dùng nhiên liệu truyền thống, theo CMA CGM.
Đọc thêm: Chuyện xe đẩy nước và tấm giấy phép vỉa hè ở Sài Gòn
