Quán chay tự chọn nằm trong hẻm nhỏ trên đường Nguyễn Trãi, khúc gần ngã tư với Nguyễn Văn Cừ, quận 5, có mái tôn thấp và quạt máy quay vù vù. Đây là kiểu quán cơm chay theo phần, khách tự gắp thức ăn vào dĩa rồi đưa cho cô chủ cân tính tiền, giá khoảng 70.000 đồng một ký, cơm trắng thêm 5.000 đồng một chén, gửi xe máy trước cửa mất 5.000 đồng. Vào lúc 11 giờ 30, gần chục người đã đứng chờ, phần lớn là dân văn phòng từ mấy công ty trên đường Trần Hưng Đạo qua.
Đi một vòng từ quận 3 sang quận 5 để ăn thử
Buổi sáng, tôi đạp xe từ khu Bàn Cờ, quận 3, chạy theo Nguyễn Thiện Thuật rồi rẽ Nguyễn Trãi, mất chừng 15 phút. Quán mở từ 10 giờ đến 2 giờ chiều, riêng thứ Hai và rằm thì đông gấp đôi. Mấy bà bán hàng rong trước hẻm nói quán này mở đã bảy năm, hồi đầu chỉ bán cho sinh viên trường Y gần đó, sau dân văn phòng kéo tới. Tôi gắp thử một dĩa: cơm, đậu hũ chiên sả, rau muống xào tỏi, canh chua nấm, một miếng chả lụa chay. Cô chủ cân lên, 320 gram, tính 22.000 đồng.
Ăn hết dĩa, tôi thấy vừa đủ. Nhưng lần trước, tôi gắp nhiều hơn, hơn 500 gram, tính 38.000 đồng, ăn tới cuối bỏ lại gần một phần tư vì ngán. Từ đó tôi rút ra cách cân: cứ mỗi 100 gram thức ăn kèm nửa chén cơm là ổn cho một người.
Mấy chỗ khác cũng theo kiểu tự chọn, nhưng giá khác
Quận 1 có quán chay tự chọn trên đường Cống Quỳnh, gần chợ Thái Bình. Giá ở đây 90.000 đồng một ký, cơm thêm 8.000 đồng. Chỗ này đông khách du lịch Tây balô ở khu Phạm Ngũ Lão, nên buổi trưa từ 12 giờ đến 1 giờ phải chờ 10 phút mới có bàn. Tôi từng ghé một lần hồi tháng 7 năm ngoái, gắp quá tay vì thấy món nào cũng hấp dẫn, cuối cùng bỏ thừa cả chén canh. Tính ra hôm đó tôi trả 55.000 đồng, trong khi bình thường chỉ ăn hết 30.000 đồng.
Còn ở quận 10, trên đường Nguyễn Tri Phương, có quán chay bình dân hơn, giá 50.000 đồng một ký. Chỗ này bán từ 6 giờ sáng đến 8 giờ tối, khách quen là mấy cô chú lớn tuổi đi chùa về. Điểm trừ là quán không có chỗ đậu xe hơi, chỉ gửi được xe máy, mà buổi chiều thì hết chỗ gửi, phải dựng xe bên lề đường, lâu lâu bị nhắc nhở.
Mẹo cân sao cho vừa đủ no
Kinh nghiệm của tôi sau nhiều lần ăn hụt, ăn hớ: trước khi cầm dĩa, đi một vòng quanh quầy để nhìn hết món. Mắt thường tham hơn bụng, nên chỉ gắp mỗi thứ một miếng nhỏ, đừng gắp đầy. Một người ăn trưa bình thường chỉ cần khoảng 250 đến 300 gram thức ăn, cộng một chén cơm. Nếu là đàn ông làm việc nặng, có thể lên 400 gram, nhưng đừng vượt 500 gram vì cơm chay dễ no lâu, ăn nhiều dễ ngán.
Thêm nữa, nên chọn món có nước như canh, súp để dễ ăn hơn là toàn món chiên. Món chiên ngon miệng nhưng nhanh ngấy. Và đừng lấy nước chấm quá nhiều, vì mặn sẽ khiến bạn uống nước nhiều, đầy bụng, rồi bỏ thừa món khô. Tôi từng bị một lần, gắp chả giò chay, chấm nước tương ớt, ăn hết chén cơm mà còn dư nửa dĩa, đành gói mang về, tối hâm lại ăn tiếp.
Quán cũ không còn như trước
Trên đường Võ Văn Tần, quận 3, có một quán chay tự chọn tôi từng ăn thời sinh viên, giá lúc đó 40.000 đồng một ký. Hai năm nay quán dời đi đâu mất, chỗ cũ giờ là tiệm tạp hóa. Nghe nói chủ quán về quê, không thuê mặt bằng nữa, vì tiền thuê mỗi tháng lên tới 15 triệu đồng cho căn nhà nhỏ. Cũng dễ hiểu, mấy quán chay tự chọn trong hẻm hiện nay thường có giá thuê từ 8 đến 12 triệu đồng một tháng, nên giá bán phải nhích lên. Nếu bạn muốn ăn rẻ, nên chọn quán trong hẻm, ít bàn, phục vụ nhanh, bù lại chỗ ngồi chật, quạt không mạnh.
Mùa này đang cuối tháng 11, trời Sài Gòn mát về chiều, nhưng buổi trưa vẫn nóng. Quán chay thường đông từ 11 giờ đến 12 giờ 30, sau đó vãn dần. Nếu muốn ngồi thoải mái, bạn nên đến trước 11 giờ hoặc sau 1 giờ. Đừng đi đúng ngày rằm hay mùng một âm lịch, vì khách đi chùa về đông nghẹt, chen nhau gắp thức ăn, khó mà cân đong cho chuẩn.
Thực ra, tôi cũng từng gắp quá tay và bỏ thừa. Nên lần sau, bạn cứ gắp ít một, ăn hết rồi gắp tiếp nếu còn đói. Vừa đủ no, không bỏ thừa, vừa tiết kiệm được vài chục nghìn mỗi bữa, lại không mang tiếng phí phạm.
Câu hỏi thường gặp
Ăn chay tự chọn 1 người hết bao nhiêu tiền?
Giá thường từ 50.000 đến 90.000 đồng một ký thức ăn, cơm thêm 5.000 đến 8.000 đồng một chén. Một người ăn trưa bình thường hết khoảng 250-300 gram, tương đương 15.000-25.000 đồng tiền thức ăn.
Làm sao để không bỏ thừa khi ăn chay tự chọn?
Đi một vòng nhìn hết món trước, gắp mỗi thứ một miếng nhỏ. Ăn hết rồi gắp tiếp nếu còn đói. Chọn thêm món có nước như canh, súp và hạn chế nước chấm mặn.
Nên đến quán chay tự chọn lúc mấy giờ để không đông?
Nên đến trước 11 giờ hoặc sau 1 giờ chiều. Tránh ngày rằm, mùng một âm lịch vì khách đi chùa về rất đông, khó gắp thức ăn và cân đong cho chuẩn.
