Thư viện Khoa học Tổng hợp trên đường Lý Tự Trọng là chỗ quen của những người muốn tìm một góc đọc sách không bị tiếng xe, không bị hàng quán mời chào, và gần cây xanh để lúc mỏi mắt còn có thứ để nhìn. Sáng chủ nhật đầu tháng Chín, trời Sài Gòn còn mưa đêm chưa dứt, người ta chạy xe từ nhà ở hẻm đường Trần Huy Liệu, phường 8, quận Phú Nhuận qua đây. Cái thói quen này có từ mấy năm nay, cuối tuần rảnh là lại muốn có một chỗ ngồi cho yên.
Đi từ công viên vào thư viện, chuyện chọn giờ và chọn cửa
Khu vực quanh Công viên Tao Đàn và Công viên 23 Tháng 9 là nơi tập trung mấy chỗ đọc sách đáng đi. Tính từ cổng công viên Tao Đàn trên đường Nguyễn Thị Minh Khai mà đi bộ về hướng đường Lý Tự Trọng, chỉ mất khoảng 8 đến 10 phút. Nhưng đi bộ ở Sài Gòn vào buổi sáng cần tính trước. 7 giờ đã nắng gắt. 5 giờ chiều thì tan tầm, xe cộ đông nghẹt. Đứng chờ đèn đỏ ở ngã tư Nguyễn Thị Minh Khai giao với Pasteur có khi mất ba lượt đèn mới qua được.
Tôi thường chọn đi vào lúc 8 giờ sáng, khi bãi giữ xe trước thư viện còn chỗ. Gửi xe máy ở đây giá 5.000 đồng một lượt. Nếu đi ô tô thì phải gửi ở bãi ngoài đường Pasteur, giá 25.000 đồng cho hai giờ đầu, cộng thêm 10.000 đồng mỗi giờ sau đó tính từ giờ thứ ba. Muốn có chỗ ngồi cạnh cửa sổ nhìn ra hàng cây thì phải vào trước 8 giờ rưỡi, vì sau đó sinh viên và người đi làm tranh nhau kín bàn đọc. Thư viện mở cửa từ 8 giờ sáng đến 5 giờ chiều các ngày trong tuần. Riêng thứ Bảy và Chủ nhật mở muộn hơn nửa tiếng, khoảng 8 giờ 30. Vé vào cửa cho người lớn là 20.000 đồng một lượt, còn làm thẻ bạn đọc thì 150.000 đồng một năm, tính ra rẻ hơn uống hai ly cà phê.
Một buổi sáng đọc sách và cái giá phải trả cho sự yên tĩnh
Góc yên nhất ở đây theo tôi là dãy bàn dài phía sau khu báo chí, gần cửa sổ quay ra sân sau. Chỗ đó vắng người vì xa cửa ra vào, tiếng bước chân ít vang tới. Ngồi đó buổi sáng, nắng qua khe lá chiếu vào mặt bàn thành từng vệt. Gió từ công viên thổi sang mát rượi. Tôi thường mang theo một cuốn sách mỏng, một cuốn sổ tay và bình nước cá nhân, vì trong thư viện không bán nước. Muốn uống cà phê thì phải đi bộ ra đường Nguyễn Thị Minh Khai. Quán nào cũng bán từ 25.000 đến 35.000 đồng một ly, uống xong mới quay vào đọc tiếp.
Trưa thì tôi thường ghé một quán cơm bình dân trong hẻm đường Cách Mạng Tháng 8, phường 6, quận 3. Ở đó một phần cơm sườn kèm canh giá 35.000 đồng. Ăn no rồi quay lại thư viện ngồi tiếp ca chiều. Cả ngày đọc sách chỉ tốn khoảng 100.000 đồng, gồm tiền gửi xe, vé vào cửa và bữa trưa. So với ngồi quán cà phê máy lạnh ở trung tâm quận 1, mỗi lần phải trả 70.000 đến 90.000 đồng cho hai ly nước. Tiếng nhạc và tiếng nói chuyện liên tục, đọc được vài trang là mệt tai.
Chỗ cũ đã khác, chuyện đi hụt và bài học
Cách đây hai năm, tôi hay ra một phòng đọc nhỏ nằm trong khuôn viên một trường học gần Công viên Lê Thị Riêng, quận 10. Hồi đó tôi đi lộn ngày khai giảng. Tới nơi mới biết nhà trường đóng cửa phòng đọc để phục vụ lễ, thế là hụt cả buổi sáng. Đến năm ngoái quay lại thì phòng đọc đó đã dời đi chỗ khác, cơ sở cũ chuyển thành phòng họp. Một lần khác, tôi nhớ có đợt cuối tháng Tư, thư viện một quận nội thành thông báo nghỉ để sửa hệ thống máy lạnh đúng ngày tôi sắp xếp công việc xong. Đi tới cổng thấy cửa khép. Bảo vệ nói đã dán giấy từ mấy hôm trước, tôi không để ý nên mất nguyên buổi sáng, đành ra công viên ngồi đọc vậy.
Những lần như thế dạy tôi một điều: trước khi đi, nên gọi kiểm tra lại giờ mở cửa, hoặc xem thông báo của thư viện trên bảng tin trước cổng vào ngày hôm trước. Với lại, nếu đọc sách của thư viện thì phải nhớ giờ trả. Mỗi ngày trễ bị phạt 2.000 đồng một cuốn, tưởng nhỏ mà cuối tháng cộng lại cũng thành bữa cơm. Có lần tôi trả trễ bốn cuốn, mất 24.000 đồng, cũng là bài học nhớ đời.
Đi lại, ăn uống và chuyện nhỏ quanh chỗ đọc
Nếu bạn đi xe buýt thì tuyến số 28 hoặc số 36 có trạm gần đường Nguyễn Thị Minh Khai. Xuống xe đi bộ khoảng 300 mét là tới thư viện. Vé xe buýt một lượt ở Sài Gòn hiện nay giá 6.000 đến 7.000 đồng tùy tuyến có trợ giá hay không. Đi xe buýt buổi sáng thường mau hơn đi xe máy vào giờ cao điểm, nhất là đoạn từ ngã bảy Lý Thái Tổ qua cầu Thị Nghè. Giờ tan tầm kẹt xe kéo dài từ 5 giờ đến 6 giờ rưỡi.
Quanh khu vực này, ngoài chỗ đọc sách còn có chợ Tân Định trên đường Nguyễn Hữu Cầu, quận 1, đi bộ từ thư viện sang khoảng 15 phút. Buổi sáng chợ họp từ 5 giờ đến 9 giờ là đông nhất, bán đủ thứ từ trái cây, bánh mì đến đồ khô. Tôi thích ghé mua một ổ bánh mì chả cá giá 20.000 đồng, ăn xong mới vào thư viện. Nếu muốn mua sách thì đường Nguyễn Thị Minh Khai có vài nhà sách. Giá bìa thường không giảm nhiều, nhưng thỉnh thoảng có bàn xả hàng giảm 30 phần trăm, ai đi ngang nhớ để mắt.
Còn chuyện làm ăn trong thành phố này, nhiều người thuê mặt bằng mở quán cà phê sách gần công viên, tính rằng vừa bán nước vừa cho mượn sách sẽ hút khách. Nhưng mặt bằng mặt tiền đường Nguyễn Thị Minh Khai khúc gần công viên Tao Đàn giá thuê có thể lên tới 40 đến 60 triệu đồng một tháng cho diện tích 60 mét vuông, cộng tiền cọc ba tháng, chưa kể sửa sang. Làm ăn kiểu đó phải tính đường dài, vì khách đọc sách thường ngồi lâu mà gọi nước ít. Tôi biết vài chỗ mở được dăm tháng rồi sang nhượng. Tiếng là gần công viên, gần thư viện mà không phải ai ngồi đọc cũng chịu chi.
Thế nên, với tôi, một góc đọc yên tĩnh gần công viên vẫn là thư viện công. Vào đó, đóng điện thoại, cầm cuốn sách, và ngồi cho hết buổi sáng. Thành phố ngoài kia cứ chạy, còn mình thì chậm lại một nhịp, vậy là đủ cho một cuối tuần.
Câu hỏi thường gặp
Thư viện Khoa học Tổng hợp TP.HCM có mở cửa Chủ nhật không?
Có, nhưng mở muộn hơn ngày thường nửa tiếng, khoảng 8 giờ 30. Bạn nên tới trước 8 giờ rưỡi để giữ chỗ ngồi cạnh cửa sổ, vì sau đó sinh viên và người đi làm lấp kín bàn đọc.
Gửi xe và vé vào thư viện hết bao nhiêu tiền?
Gửi xe máy 5.000 đồng một lượt, vé vào cửa 20.000 đồng. Nếu đi thường xuyên, làm thẻ bạn đọc 150.000 đồng một năm sẽ rẻ hơn nhiều.
Muốn ngồi yên tĩnh nhất thì nên chọn chỗ nào trong thư viện?
Dãy bàn dài phía sau khu báo chí, gần cửa sổ quay ra sân sau. Chỗ này xa cửa ra vào nên ít tiếng bước chân, lại có nắng và gió từ công viên thổi sang.
