Các tòa nhà văn phòng cho thuê nằm san sát trên những tuyến đường lớn ở trung tâm TP.HCM. Xe container xếp hàng vào cảng Cát Lái. Các khu công nghiệp ở ngoại thành vẫn giữ nhịp chạy ca. Thành phố vận hành như một cỗ máy giao thương, nơi mỗi chuyến hàng, mỗi hợp đồng đều kéo theo bữa ăn của người bán quán, chuyến xe của người chạy hàng và doanh thu của hộ kinh doanh nhỏ. Những câu chuyện về quan hệ đối ngoại, về hợp tác với bạn bè quốc tế, vì thế không nằm riêng trong phòng họp. Nó chạm vào cách thành phố kiếm sống mỗi ngày.
Đối tác quốc tế không đến để chào hỏi, họ đến để đặt hàng và mở xưởng
Mỗi mối quan hệ với một địa phương hay một nền kinh tế bên ngoài đều có thể biến thành đơn hàng cụ thể. Một thỏa thuận hợp tác về công nghiệp phụ trợ sẽ kéo theo nhu cầu thuê kho bãi ở các huyện ngoại thành, tạo việc cho đội xe tải và nhóm bốc xếp. Một chương trình hợp tác về du lịch sẽ đẩy lượng khách đến các quận trung tâm, làm đông thêm những hàng ăn sáng, tiệm cà phê và cửa hàng lưu niệm. Dòng vốn đầu tư nước ngoài đổ vào các khu công nghiệp hay khu chế xuất kéo theo lao động nhập cư, và nhu cầu nhà trọ, quán cơm bình dân, tiệm tạp hóa mọc lên quanh đó. Với người sống bằng nghề buôn bán nhỏ, đây là chuỗi tác động trực tiếp tới túi tiền.
Nguồn tin về định hướng đưa thành phố thành cực tăng trưởng toàn cầu cho thấy điểm mấu chốt nằm ở việc tận dụng các mối quan hệ sẵn có. Thành phố đã có mạng lưới bạn bè quốc tế. Vấn đề là khai thác, không phải bắt đầu lại từ đầu.
Cơ hội lớn nhưng hạ tầng và thủ tục vẫn là chỗ nghẽn
Các khu chế xuất, khu công nghiệp và cảng biển của thành phố đã quen với nhịp giao thương. Bên cạnh đó là những tuyến đường thường xuyên ùn tắc, chi phí vận chuyển đội lên, và thời gian xử lý thủ tục hành chính khiến doanh nghiệp nhỏ mất kiên nhẫn. Doanh nghiệp trong nước muốn bắt tay với đối tác nước ngoài phải tính toán kỹ từ khâu đất đai, kho bãi đến nhân công. Người lao động muốn hưởng lợi từ làn sóng đầu tư mới cần công việc ổn định, thu nhập đủ trang trải chi phí sinh hoạt đang tăng từng năm. Những câu chuyện hợp tác ở tầm thành phố chỉ có ý nghĩa khi đi qua được các chặng này.
Một thành phố mở cửa thì quán ăn, tiệm sửa xe và chợ đầu mối đều đổi nhịp
Đi qua các con hẻm ở quận 5 hay quận Bình Tân, nhịp sống thay đổi theo mùa hàng hóa. Đợt nào có đoàn khách nước ngoài đến khảo sát thị trường, các khách sạn nhỏ và hàng ăn gần đó đông hơn. Đợt nào có dự án mới khởi công, nhóm thợ xây, người bán nước mía và quán cơm trưa đều chạy hết công suất. Mối quan hệ với các đối tác quốc tế tạo ra những đợt sóng và người dân thành phố vốn quen với nhịp đó từ nhiều năm.
Thành phố không chờ vốn tự chảy vào. Các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ quốc tế, các đoàn doanh nghiệp đi khảo sát thị trường nước ngoài và những lễ ký kết hợp tác đang diễn ra thường xuyên. Mỗi hoạt động là cơ hội để hàng Việt tìm đường ra nước ngoài, và cũng là cơ hội để doanh nghiệp nhỏ học cách làm việc theo tiêu chuẩn của đối tác. Với người buôn bán, đó là bài học về chất lượng và thời hạn giao hàng, những thứ quyết định việc giữ được đơn hàng hay không.
Quan hệ đối ngoại rộng phải đi kèm trải nghiệm sống tốt hơn
Một cực tăng trưởng toàn cầu không thể chỉ được đo bằng số dự án hay kim ngạch xuất khẩu. Thành phố cần hệ thống giao thông đủ nhanh để hàng hóa không kẹt lại giữa đường, nguồn nhân lực đủ tay nghề để nhận việc làm chất lượng cao, và môi trường sống đủ ổn để người lao động yên tâm gắn bó lâu dài. Những yếu tố này cũng chính là điều kiện để các đối tác quốc tế tin tưởng đặt quan hệ lâu dài.
Với người dân, tác động dễ thấy nhất là việc làm và thu nhập. Khi các mối quan hệ đối ngoại mở rộng, dòng khách và dòng hàng tăng thêm, những công việc như chạy xe công nghệ, nấu ăn, phục vụ khách sạn hay bán hàng tại chợ đầu mối có thêm khách. Nhưng cũng cần những chính sách đi kèm để chi phí sinh hoạt không vượt xa thu nhập, để người bán nhỏ không bị đẩy ra khỏi những khu vực đang được quy hoạch. Nếu chỉ tập trung vào các mối quan hệ bên ngoài mà bỏ quên nhịp sống bên trong, thành phố sẽ khó giữ được sức hút.
Những người làm ăn ở thành phố này vốn quen tự xoay xở và chớp thời cơ. Mỗi mối quan hệ mới mở ra thêm một cánh cửa. Điều họ chờ là những cánh cửa đó mở nhanh hơn, thủ tục gọn hơn, và lợi ích chảy về cả những con hẻm nhỏ chứ không chỉ dừng ở các trung tâm lớn.
Câu hỏi thường gặp
Hợp tác quốc tế của TP.HCM tạo việc làm cho ai nhiều nhất?
Lao động trong khu công nghiệp, kho bãi, vận tải và dịch vụ ăn uống quanh các khu chế xuất hưởng lợi trực tiếp. Nhóm bốc xếp ở cảng Cát Lái và người bán hàng ở chợ đầu mối cũng có thêm việc khi lượng hàng tăng.
Doanh nghiệp nhỏ ở TP.HCM tiếp cận đối tác nước ngoài bằng cách nào?
Các hội chợ quốc tế và chương trình xúc tiến thương mại do thành phố tổ chức là kênh phổ biến. Doanh nghiệp nhỏ thường qua đó tìm hiểu tiêu chuẩn chất lượng và thời hạn giao hàng trước khi ký hợp đồng thật.
Vì sao thủ tục hành chính vẫn là chỗ nghẽn khi thu hút đầu tư?
Thời gian xử lý hồ sơ đất đai và giấy phép xây dựng kéo dài khiến doanh nghiệp nhỏ mất kiên nhẫn. Chi phí vận chuyển tăng do ùn tắc cũng làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa so với đối thủ trong khu vực.
Đọc thêm: Thuê mặt bằng bán ăn sáng ở Sài Gòn và những cái bẫy cọc
