Đường Nguyễn Thị Minh Khai đoạn qua quận 1 vào giờ tan tầm là cảnh quen thuộc: hầm gửi xe tòa nhà chật kín người chờ lấy xe, điện thoại hiện bản đồ với đường Võ Thị Sáu đỏ lựng từ ngã tư Hai Bà Trưng tới ngã ba Trần Quốc Thảo. Bình thường quãng đường từ đây về Phú Nhuận chỉ mất 20 phút, vậy mà hôm đó phải mất tới 55 phút mới thoát. Từ lần ấy, thói quen mở bản đồ giao thông trước khi lấy xe trở thành bước không thể bỏ, cứu kha khá buổi tối.
Ba khung giờ đỏ lửa trong ngày
Giờ tan tầm ở thành phố này không chỉ có một. Khung 6 giờ 30 tới 8 giờ sáng là lúc học sinh và công chức cùng ra đường. Nặng nhất là các trục từ quận ven vào trung tâm: Cách Mạng Tháng Tám, Điện Biên Phủ, Nguyễn Văn Linh đoạn qua quận 7. Khung 11 giờ 30 tới 12 giờ 30 trưa lại là các tuyến quanh chợ và trường học: Nguyễn Trãi gần chợ Bến Thành cũ, Nguyễn Kiệm quanh Phú Nhuận. Còn khung 5 giờ tới 7 giờ tối mới thật sự đáng sợ. Nó cộng dồn người đi làm về, phụ huynh đón con, thêm xe tải nhỏ giao hàng.
Đợt mưa cuối tháng 9 năm ngoái, tôi kẹt trên đường Hoàng Văn Thụ đoạn qua công viên Gia Định. Nước ngập gần nửa bánh xe. Cả hàng dài đứng yên. Đồng hồ công tơ mét nhích hơn một cây số trong 40 phút. Hôm đó tôi hụt buổi họp báo ở quận Bình Thạnh vì nghĩ đi đường tắt Vũ Tùng sẽ nhanh hơn. Ai ngờ đoạn đó thành đường một chiều trong giờ cao điểm. Tôi phải vòng về Phan Đăng Lưu mới thoát.
Mở bản đồ giao thông đúng cách
Google Maps hay các app nội địa đều có lớp hiển thị mật độ giao thông theo màu. Xanh là thoáng. Vàng là đông. Đỏ là kẹt. Đỏ sậm là gần như đứng yên. Nhưng đừng chỉ nhìn một tuyến duy nhất. Tôi thường làm ba bước. Một, đặt điểm đến trước khi rời chỗ làm, chừng 15 phút trước giờ xuống hầm giữ xe. Hai, phóng to bản đồ để thấy vài tuyến song song. Màu xanh đôi khi chỉ là đường nhỏ ngoằn ngoèo, đi vào lại hối hận. Ba, để ý thời gian dự kiến. Đừng tin tuyệt đối con số đó, cứ cộng thêm 10 phút cho mỗi chặng đi ngang ngã tư lớn.
Một mẹo tôi học từ anh chạy xe ôm công nghệ ở chợ Tân Định: thấy tuyến nào đỏ sậm kéo dài hơn 800 mét thì coi như bỏ. Đi đường nhỏ song song dù xa hơn chút vẫn hơn. Ví dụ, thay vì bò theo Nguyễn Trọng Tuyển gần sân bay Tân Sơn Nhất, tôi rẽ vào hẻm quanh đường Lam Sơn, ra Trường Sơn rồi vòng về đường Sân Bay. Có buổi tôi tiết kiệm 25 phút, dù tốn thêm 3.000 đồng gửi xe ở bãi tự phát đầu hẻm.
Các điểm nóng đặc thù của từng quận
Quận 1 thì quanh khu Hàm Nghi, Tôn Đức Thắng, Nguyễn Thị Nghĩa. Đoạn trước cổng Vincom Đồng Khởi giờ tan tầm thường kẹt cục bộ vì khách chờ xe, đèn đỏ ở ngã tư Đồng Khởi kéo dài. Quận 3 có hai điểm là ngã tư Nguyễn Đình Chiểu với Võ Văn Tần, và đoạn Cách Mạng Tháng Tám qua công viên Tao Đàn. Quận 10 nổi tiếng với Tô Hiến Thành đoạn qua bệnh viện, Lý Thường Kiệt đoạn qua chợ Hòa Hưng. Quận Bình Thạnh thì Phan Đăng Lưu gần cầu Thị Nghè và Bạch Đằng đoạn lên cầu Bông.
Bản đồ giao thông còn cho thấy điểm đang sửa đường. Tháng 3 vừa rồi, Điện Biên Phủ đoạn qua quận Bình Thạnh rào chắn cả tháng. Bản đồ hiện màu đỏ bất kể giờ nào. Lúc đó tôi chuyển hẳn sang đi Nguyễn Hữu Cảnh rồi vòng qua cầu Thủ Thiêm. Xa hơn khoảng 4 cây số nhưng đỡ bực mình.
Có một thứ bản đồ không nói cho bạn biết: giá gửi xe. Bãi gần chợ Bến Thành tháng trước lấy 10.000 đồng một lượt xe máy. Có chỗ gần phố đi bộ Nguyễn Huệ lên 15.000 đồng. Trong các toà nhà văn phòng quận 1 thì 5.000 đồng cho hai giờ đầu, sau đó cộng dồn. Chạy xa hơn vài trăm mét để gửi, có khi tiết kiệm được 10.000 đồng, đủ mua một ổ bánh mì. Tôi từng trả 20.000 đồng cho một bãi trên đường Lý Tự Trọng vì tưởng gần chỗ hẹn. Ai ngờ bị hớ gấp đôi so với bãi đường Nguyễn Trung Trực.
Áp dụng vào việc làm ăn hằng ngày
Anh bạn tôi mở quán cà phê nhỏ trên Nguyễn Gia Thiều, quận Tân Bình. Ban đầu anh chọn giờ giao hàng cho khách doanh nghiệp là 5 giờ 30 chiều. Sau ba tháng, anh đổi sang 2 giờ chiều vì shipper không thể nào qua nổi đoạn Cộng Hòa trong giờ đó. Chi phí vận chuyển mỗi chuyến đội thêm 15.000 đồng vì phải chờ. Mỗi tháng mất gần hai triệu. Giờ đổi giờ giao, vừa kịp buổi chiều vừa không phải trả phụ phí.
Với người đi làm văn phòng như tôi, bản đồ giao thông còn giúp chọn giờ đi ăn trưa nhóm. 11 giờ 45 là lúc các quán dọc Nguyễn Thị Minh Khai đông nghịt. Đặt bàn lúc 11 giờ 15 thì thoải mái hơn hẳn. Tiền gửi xe quanh khu này thường 5.000 đồng, nhưng nhiều chỗ ghi 7.000 đồng nếu bạn không để ý biển giá.
Cuối tuần, bản đồ lại vẽ một bức tranh khác. Sáng thứ Bảy, Nguyễn Văn Linh đoạn qua Phú Mỹ Hưng thường xanh. Chiều Chủ nhật đoạn qua cầu Phú Mỹ lại đỏ vì xe từ các tỉnh đổ về. Nếu đi chơi xa, tôi thường đi sớm trước 7 giờ và về trước 4 giờ chiều, tránh cả hai đầu.
Một điều tôi nghiệm ra sau nhiều năm sống ở đây: bản đồ giao thông không giúp bạn thoát khỏi kẹt xe mãi mãi. Nó cho bạn quyền chọn. Chọn đi đường nào. Chọn ra khỏi nhà lúc mấy giờ. Chọn gửi xe ở đâu. Ở thành phố mà một chuyến đi có thể đội thời gian gấp đôi chỉ vì một ngã tư, cái quyền chọn đó đáng giá hơn vài phút bấm điện thoại.
Câu hỏi thường gặp
Mấy giờ thì kẹt xe nặng nhất ở Sài Gòn?
Khung 5 giờ tới 7 giờ tối là nặng nhất vì cộng dồn người đi làm về và phụ huynh đón con. Kẹt thứ hai là 6 giờ 30 tới 8 giờ sáng. Trưa 11 giờ 30 tới 12 giờ 30 cũng đông nhưng thường tan nhanh hơn.
Nên mở bản đồ giao thông lúc nào trước khi đi?
Khoảng 15 phút trước khi rời nhà hoặc rời chỗ làm. Mở sớm hơn thì tình hình có thể đổi, mở muộn quá thì không kịp đổi lộ trình. Nhớ cộng thêm 10 phút cho mỗi chặng đi ngang ngã tư lớn.
Đường Võ Thị Sáu giờ tan tầm có nên đi không?
Đoạn từ ngã tư Hai Bà Trưng tới ngã ba Trần Quốc Thảo thường đỏ sậm sau 5 giờ chiều. Nếu bản đồ báo đỏ sậm kéo dài hơn 800 mét, nên chuyển sang đường nhỏ song song. Đi xa hơn chút nhưng tiết kiệm được 20 tới 25 phút.
