Đường Nguyễn Trãi đoạn qua quận 5, 5 giờ 30 sáng đã ken đặc xe đẩy, xe ba gác và xe máy chở hàng ra chợ. Vỉa hè bên phải là hàng chục quán ăn sáng mở từ rất sớm. Nồi nước lèo bốc khói, tiếng dao thớt lạch cạch, người bán ngồi la liệt trên ghế nhựa chờ khách. Đoạn này đông khách vãng lai và dân văn phòng nên mặt tiền được săn đón quanh năm. Chuyện thuê mặt bằng mở quán ăn sáng ở đây vì thế luôn kèm vướng mắc về đặt cọc, hợp đồng, thời hạn, và cả chuyện chủ nhà đổi ý giữa chừng.
Vỉa hè đường Nguyễn Trãi: chỗ ngon lại nằm sâu trong hẻm
Đi từ ngã tư Nguyễn Trãi và Trần Hưng Đạo vào sâu khoảng hơn 200 mét, mặt tiền nhà số lẻ chen chúc cửa hàng bánh mì, phở, hủ tiếu. Căn nào có bề ngang từ 4 mét trở lên thì gần như luôn có người hỏi thuê trước khi chủ cũ dọn đi. Lối vào những căn đẹp lại nằm phía sau một dãy cột điện và gốc cây cổ thụ. Muốn dựng bảng hiệu lớn phải xin phép, còn gửi xe cho khách thì phải dùng chung bãi giữ xe của chung cư cách đó vài căn. Buổi sáng từ khoảng 4 giờ 30 đến 7 giờ là khung giờ chật nhất, xe đẩy hàng và xe khách đậu kín lòng đường. Qua 9 giờ, con đường trống hơn hẳn. Các quán bắt đầu dọn bàn, chỉ còn vài tiệm cà phê mở tới trưa. Khung giờ vàng ngắn nên nhiều người thuê mặt bằng ở đây tính toán rất kỹ, bởi doanh thu phụ thuộc gần như hoàn toàn vào ba tiếng đầu ngày. Một quán bình dân nằm trong hẻm gần đó từng phải đóng cửa giữa chừng vì chủ nhà đòi lại mặt bằng sau vài tháng, trong khi bên thuê đã trả trước tiền cọc và sửa sang. Vụ việc lằng nhằng suốt mấy tháng trời. Cuối cùng cả hai bên đều mất thời gian, còn khách quen thì đã chuyển sang quán khác.
Mặt tiền đường Cách Mạng Tháng Tám: hợp đồng dài, cọc nặng, dễ vỡ
Đoạn từ ngã ba Bắc Hải tới ngã tư Điện Biên Phủ, mặt tiền đường Cách Mạng Tháng Tám có giá thuê cao hơn hẳn nhưng bù lại lượng khách buổi sáng rất ổn định nhờ gần trường học và khu dân cư đông. Một căn ngang 5 mét, sâu 12 mét thường được chủ nhà yêu cầu đặt cọc trước vài tháng tiền thuê. Điều đáng nói là hợp đồng ở khu này hay có điều khoản tăng giá theo quý. Nếu bên thuê muốn sang nhượng lại phải được chủ nhà đồng ý bằng văn bản. Có trường hợp người thuê ký hợp đồng 3 năm, đặt cọc đủ, nhưng chỉ sau vài tháng chủ nhà thông báo sẽ bán căn nhà, buộc bên thuê phải dọn đi trước hạn. Tiền cọc khi đó bị giữ lại một phần vì hai bên tranh nhau khoản sửa chữa. Về giao thông, đoạn này cấm dừng đỗ vào giờ cao điểm buổi sáng. Khách muốn ghé ăn phải đậu xe ở con hẻm bên hông hoặc gửi ở bãi xe cách đó chừng 50 mét, đi bộ vào mất khoảng 2 phút. Mùa mưa, đoạn gần ngã tư thường ngập nhẹ, nước rút chậm nên buổi sáng kế tiếp quán nào nền thấp là phải dọn dẹp trước khi kịp bán. Những ai từng thuê mặt bằng ở đây thường khuyên nhau đọc kỹ phần cam kết thời hạn và điều kiện hoàn cọc, thay vì chỉ nghe con số đặt cọc ban đầu.
Hẻm chợ Bàn Cờ: cọc nhẹ nhưng đổi chủ liên tục
Khu hẻm quanh chợ Bàn Cờ, quận 3, là nơi nhiều quán ăn sáng nhỏ hoạt động. Mặt bằng ở đây thường là nhà dân cho thuê lại tầng trệt, hợp đồng ngắn, đặt cọc chỉ một hai tháng tiền nhà. Đổi lại, chuyện đổi chủ diễn ra khá thường xuyên, có căn trong vòng hai năm đã qua ba đời chủ thuê khác nhau. Lý do phần lớn không nằm ở món ăn mà ở giấy tờ. Hợp đồng không rõ ràng, không ghi rõ thời điểm bàn giao, không thỏa thuận chuyện sửa chữa, nên khi chủ nhà đổi ý là bên thuê mất cọc. Hẻm chợ khá hẹp, hai xe máy tránh nhau phải nép sát. Muốn chở bàn ghế hay tủ đông vào phải đi từ đầu hẻm bên đường Võ Văn Tần, mất chừng 3 phút đẩy bộ. Khung giờ chợ họp đông nhất là từ 5 giờ tới 7 giờ sáng, sau đó vắng dần. Quán nào bán tới 10 giờ thường phải dọn hàng ra ngoài vì trong hẻm nắng lên rất nhanh. Một bất tiện dễ thấy là mưa lớn thì nước từ miệng hẻm dồn vào, nhiều quán phải kê cao bàn ghế, có hôm mở cửa muộn hơn thường lệ.
Thuê mặt bằng mở quán ăn sáng ở Sài Gòn là chuyện trả tiền cọc rồi dọn vào. Người thuê cần hỏi rõ thời hạn, điều kiện hoàn cọc, ai chịu trách nhiệm sửa chữa, và liệu chủ nhà có quyền lấy lại mặt bằng trước hạn hay không. Những con hẻm đông khách, những mặt tiền gần trường học hay chợ đều có sức hút riêng, nhưng đi kèm là giá cao, cọc nặng và áp lực thời gian. Quan sát kỹ khung giờ đông vắng, lối vào, chỗ gửi xe và cả mùa nước lên sẽ giúp người thuê hình dung phần nào rủi ro trước khi đặt bút ký. Không ai dám chắc chủ nhà sẽ giữ đúng lời, cách chắc nhất là ghi hết vào hợp đồng và chụp lại bản gốc ngay khi ký.
Đọc thêm: Chuyện xe đẩy nước và tấm giấy phép vỉa hè ở Sài Gòn
