Quán cà phê hẻm 42 Nguyễn Văn Đậu, phường 5, Bình Thạnh, cuối tháng 7 mưa nặng hạt. Mưa trút xuống mái tôn nhà đối diện, nhìn cảnh đó lại nghĩ tới chuyện mở lớp dạy thêm. Nghề dạy kèm nhỏ lẻ tưởng dễ, ai dè vướng đủ thứ: giấy tờ, phòng ốc, và trên hết là chuyện ồn ào với hàng xóm.
Mấy đứa bạn tôi, đứa có bằng sư phạm hoặc đang sinh viên năm cuối, thường chọn mở lớp tại nhà. Tôi cũng từng nghĩ vậy. Sau đợt dịch, phụ huynh ở chung cư ven kênh Nhiêu Lộc như Rạch Miễu hay Cây Mai đổ về các lớp nhỏ ở hẻm. Tân Bình, Phú Nhuận, mấy con hẻm quanh chợ Bà Chiểu, chỗ nào cũng có lớp học thêm mọc lên.
Đi hỏi thủ tục ở phường
Tháng 9 năm ngoái, tôi ra UBND phường 5, Bình Thạnh hỏi thủ tục mở điểm dạy thêm tại nhà. Chị cán bộ hộ tịch nói thẳng: phải xin phép, đăng ký hộ kinh doanh cá thể, có xác nhận của công an khu vực và tổ dân phố. Hồ sơ cơ bản gồm đơn xin mở lớp, bản photo bằng cấp, giấy tờ nhà hoặc hợp đồng thuê, sơ đồ phòng học. Lệ phí đăng ký hộ kinh doanh khoảng 200.000 đồng, cộng công chứng giấy tờ lặt vặt chừng 150.000 đồng nữa.
Tôi thuê mặt bằng ở đường Nguyễn Trọng Tuyển, phường 15, Phú Nhuận, căn nhà cấp bốn trong hẻm 6 mét. Giá thuê 8 triệu đồng mỗi tháng cho 40 mét vuông. Điện nước tính riêng theo giá kinh doanh. Hợp đồng 12 tháng, đặt cọc 2 tháng. Cô chủ nhà nói thẳng: dạy thêm được, nhưng đừng để ồn, khu này nhiều người già ngủ trưa.
Tiền sửa sang cũng không nhỏ. Tôi kê lại bàn ghế. Mua bảng trắng 1,2 mét giá 650.000 đồng. Máy lạnh cũ 2 triệu. Đèn tuýp 120.000 đồng mỗi cây. Tổng hơn 5 triệu. Chưa tính tiền gửi xe cho phụ huynh. Tôi thỏa thuận với bãi giữ xe đầu hẻm, mỗi lượt 5.000 đồng. Tháng nào đông thì bãi thu thêm 300.000 đồng tiền mặt bằng.
Tiếng ồn và những lần hàng xóm gõ cửa
Cái khó nhất không phải giấy tờ. Là tiếng ồn. Lớp tôi dạy từ 17 giờ 30 đến 19 giờ 30, đúng giờ tan tầm. Tiếng xe máy ngoài hẻm. Tiếng trẻ con đọc bài. Tiếng cô giảng vọng qua vách tôn. Nhà bên cạnh có bác lớn tuổi. Bác qua gõ cửa lần đầu giữa tháng 10, nói nhỏ con không ngủ được. Tôi xin lỗi, hứa nhắc học sinh nói nhỏ. Vài bữa, lại có tiếng cười đùa.
Lần thứ hai, tổ trưởng dân phố ghé, nhắc giờ giấc. Tôi làm thêm lớp cửa kính, che bạt hai bên hông nhà, tốn 2,5 triệu đồng. Từ đó, tôi dặn học sinh để dép trước cửa, đi nhẹ nói khẽ. Mỗi buổi, tôi đóng cửa sớm, chỉ mở hé cho thoáng. Mưa tháng 8, tháng 9 đỡ ồn hơn vì nước mưa che bớt tiếng.
Tôi từng bị hớ một lần. Đợt đó thuê mặt bằng ở đường Bành Văn Trân, Tân Bình, nghe nói khu này đông học sinh. Ai ngờ hẻm quá nhỏ, xe ba gác chở bàn ghế không vào được, phải khuân tay từ đầu hẻm, mất thêm 500.000 đồng tiền công. Lớp mở chưa được hai tháng thì hàng xóm phía sau phản ứng vì tiếng ồn. Tôi đành dẹp, chuyển đi. Mất luôn tiền cọc một tháng.
Nếp sống và cách giữ lớp
Bây giờ tôi duy trì lớp nhỏ ở Bình Thạnh. Mỗi lớp 8 đến 10 em, học hai buổi tối trong tuần và sáng chủ nhật. Học phí trung bình 150.000 đồng một buổi một em. Tháng dạy đủ 8 buổi thì thu nhập khoảng 12 đến 15 triệu đồng. Trừ tiền nhà, điện nước, gửi xe, còn lại đủ sống. Tôi không dám mở rộng vì sợ hàng xóm.
Điều tôi học được: ở Sài Gòn, mở lớp nhỏ không khó. Khó là giữ hòa khí. Muốn yên thân, phải chủ động nói chuyện với tổ dân phố. Xin số điện thoại bác kế bên, để khi cần họ gọi trực tiếp. Tôi cũng dặn phụ huynh đón con đúng giờ, không đậu xe trước cửa nhà người ta. Mấy chuyện nhỏ vậy mà giữ được lớp.
Tháng 9 tới, tôi tính mở thêm lớp buổi sáng cho mấy em cấp hai. Nhưng trước tiên, tôi sẽ xuống phường hỏi lại thủ tục, xem có thay đổi gì không. Ở thành phố này, làm ăn nhỏ luôn phải đi kèm chuyện lắng nghe hàng xóm. Không nghe, lớp đông cỡ nào cũng không tồn tại lâu.
Câu hỏi thường gặp
Mở lớp dạy thêm tại nhà ở Bình Thạnh cần giấy tờ gì?
Bạn cần đơn xin mở lớp, bản photo bằng cấp, giấy tờ nhà hoặc hợp đồng thuê, sơ đồ phòng học. Ngoài ra phải đăng ký hộ kinh doanh cá thể, lệ phí khoảng 200.000 đồng. Nhớ xin xác nhận của công an khu vực và tổ dân phố.
Dạy thêm buổi tối có bị hàng xóm phản ứng không?
Có. Tôi từng bị bác kế bên gõ cửa vì tiếng ồn. Cách xử lý là làm thêm cửa kính, che bạt, dặn học sinh đi nhẹ nói khẽ. Quan trọng nhất là xin số điện thoại hàng xóm để họ gọi trực tiếp khi cần.
Chi phí thuê mặt bằng mở lớp nhỏ ở Sài Gòn khoảng bao nhiêu?
Tùy khu vực. Chỗ tôi thuê ở Nguyễn Trọng Tuyển, Phú Nhuận giá 8 triệu đồng một tháng cho 40 mét vuông. Điện nước tính riêng theo giá kinh doanh. Cần đặt cọc 2 tháng. Nên hỏi kỹ hàng xóm trước khi ký hợp đồng dài hạn.
