Tháng 11 năm ngoái, thằng bạn Hàn sang chơi một tuần. Nó bảo kiếm cái studio gần trung tâm. Tôi đặt căn trên đường Nguyễn Trãi, quận 1, gần ngã tư Cống Quỳnh. Giá 650.000 đồng một đêm, bảy đêm gần 5 triệu. Chủ nhà nhận tiền mặt, giao chìa khóa rồi dặn: “Nhớ khai báo tạm trú cho khách nha”. Tôi gật gật rồi quên luôn.
Sáng đầu tiên, tổ dân phố gõ cửa
8 giờ sáng hôm sau, tôi đang ăn bát phở bò 40.000 đồng ở hẻm 245 Nguyễn Trãi thì thằng bạn gọi. Giọng nó run: “Có hai chú xuống kiểm tra giấy tờ”. Tôi chạy xe từ quận 3 qua, mất 12 phút vì kẹt đoạn Cách Mạng Tháng Tám. Hai chú công an phường Nguyễn Cư Trinh đứng đó, tay cầm sổ, hỏi tôi khai báo tạm trú chưa. Tôi ú ớ. Kết quả: nhắc nhở và phạt hành chính 750.000 đồng vì chủ nhà không khai báo. Chủ nhà chịu tiền phạt, nhưng tôi mất buổi sáng, mất luôn tiếng đi chợ Bến Thành mua quà cho vợ.
Chuyện này không hiếm. Ai cho người nước ngoài thuê ngắn ngày ở Sài Gòn cũng phải nhớ: khai báo tạm trú là việc của chủ nhà, nhưng người thuê cần biết để nhắc. Luật Việt Nam yêu cầu khai báo trong 24 giờ từ khi khách đến. Chỉ cần ra công an phường, mang hộ chiếu, visa, hợp đồng thuê nhà. Ở các quận trung tâm như 1, 3, Bình Thạnh, công an phường làm khá gắt.
Chỗ nào dễ, chỗ nào khó
Tháng 3 năm nay, một khách người Pháp thuê căn hộ dịch vụ ở đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, quận Bình Thạnh. Tôi đi cùng ra công an phường 21. Đồng chí ở đó cầm hộ chiếu, gõ máy tính một lúc, rồi bảo thiếu giấy xác nhận của chủ nhà. Tôi quay lại xin, mất thêm 30 phút. Tổng cộng gần hai tiếng. Mệt nhưng xong.
Trong khi đó, một đứa bạn làm homestay ở đường Phạm Ngũ Lão, quận 1, gần khu Tây ba lô. Nó kể khai báo qua mạng cho khách, in phiếu ra, nộp trực tiếp. Buổi sáng đông lắm, 8 giờ đến mà 9 giờ mới tới lượt. Nhiều người xếp hàng, đa số là chủ nhà trọ, khách sạn nhỏ. Có hôm tôi đứng chờ, thấy một chị bán vé số nói với bảo vệ: “Ổng bà ở đây khó lắm, hồi trước dễ hơn”. Thì ra trước kia khai báo chỉ cần photo hộ chiếu, giờ phải có mặt khách hoặc giấy ủy quyền.
Mấy mốc thời gian cần nhớ
Nếu bạn cho người nước ngoài thuê ngắn ngày, nhớ mấy mốc: khai báo trong 24 giờ; nếu ở khách sạn, lễ tân lo. Thuê nhà riêng, chủ nhà lo. Khách ở quá 30 ngày phải làm thủ tục tạm trú dài hơn, ra phòng quản lý xuất nhập cảnh. Ở Sài Gòn, nhiều chủ nhà lười, cứ bảo khách tự khai. Nhưng khách nước ngoài không rành, dễ bị phạt oan.
Giá phạt hiện tại: nhắc nhở lần đầu, sau đó 500.000 đến 2 triệu đồng tùy trường hợp. Có lần tôi chứng kiến một chủ căn hộ ở đường Nguyễn Hữu Cảnh, quận Bình Thạnh bị phạt 1,5 triệu vì không khai báo cho khách Nhật ở 5 ngày. Ông ấy kể: “Tưởng khách du lịch không cần”.
Đi hụt một chỗ quen
Trước đây, tôi hay thuê căn hộ trên đường Lê Thánh Tôn, quận 1, gần chợ Bến Thành. Chủ cũ dễ tính, khai báo qua điện thoại. Nhưng từ đợt kiểm tra tháng 9, căn đó đóng cửa. Bà chủ bán lại cho người khác. Giờ muốn thuê phải qua môi giới, mà môi giới đòi 1,5 triệu tiền cọc. Còn căn trên đường Bùi Viện thì giá thuê tăng gấp rưỡi, từ 500.000 lên 800.000 đồng một đêm. Khách Tây vẫn đông, nhưng chủ nhà kỹ hơn.
Tôi nhớ hồi tháng 7, một nhóm khách Úc thuê nguyên căn trên đường Nguyễn Công Trứ, quận 1. Họ ở 10 ngày. Chủ nhà không khai báo. Đến ngày thứ 5, công an phường kiểm tra đột xuất, phạt 1,2 triệu. Nhóm khách phải dời đi chỗ khác vì chủ nhà không dám cho ở tiếp. Mất uy tín.
Thật ra, khai báo tạm trú không khó. Chỉ cần chịu khó một chút. Ở Sài Gòn, thủ tục giấy tờ lúc nào cũng phiền, nhưng nếu làm sớm thì nhẹ nhàng. Còn nếu chủ quan, coi thường, thì mất tiền, mất thời gian, mất luôn mối làm ăn. Người nước ngoài thuê nhà ngắn ngày ngày càng nhiều, nhất là quanh khu vực đường Đồng Khởi, Lý Tự Trọng. Họ cần chỗ ở tử tế, còn mình cần tuân thủ luật. Đôi bên cùng có lợi.
Buổi chiều cuối tháng 11, khi thằng bạn Hàn lên máy bay về nước, nó vỗ vai tôi: “Lần sau nhớ khai báo ngay”. Tôi cười, nhưng trong bụng nghĩ: ừ, bài học 750.000 đồng, không đắt lắm.
Câu hỏi thường gặp
Khai báo tạm trú cho người nước ngoài thuê nhà ở Sài Gòn cần giấy tờ gì?
Bạn cần hộ chiếu, visa, hợp đồng thuê nhà và giấy xác nhận của chủ nhà. Nếu khách ở khách sạn, lễ tân lo; thuê nhà riêng, chủ nhà phải ra công an phường trong 24 giờ. Thiếu giấy xác nhận có thể bị yêu cầu quay lại, mất thêm 30 phút.
Không khai báo tạm trú cho khách thuê ngắn ngày bị phạt bao nhiêu?
Mức phạt từ 500.000 đến 2 triệu đồng tùy trường hợp, lần đầu có thể chỉ nhắc nhở. Tôi từng thấy một chủ căn hộ ở quận Bình Thạnh bị phạt 1,5 triệu vì không khai báo cho khách Nhật ở 5 ngày.
Thuê homestay ở quận 1 có cần tự đi khai báo tạm trú không?
Thường chủ homestay sẽ khai báo qua mạng và nộp trực tiếp, bạn không cần đi. Nhưng nên hỏi trước để chắc chắn, vì có nơi bắt khách tự làm. Ở khu Phạm Ngũ Lão, nhiều chủ vẫn khai báo thay, nhưng phải có mặt khách hoặc giấy ủy quyền.
