Buổi sáng trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, đoạn qua cổng sau Nhà thi đấu Phú Thọ, dòng xe buýt xếp thành hàng dài chờ đèn đỏ. Tiếng phanh khí nén xì ra từng nhịp, mùi dầu diesel quyện với mùi bánh mì nướng từ xe đẩy ven đường. Khúc gần ngã tư thì chen chúc, còn đoạn trước cổng trường học cách đó hai trăm mét lại trống trải lạ thường. Phụ huynh đỗ xe máy kín cả vỉa hè, để lại khoảng giữa cho xe buýt lách vào. Những chiếc xe vàng đỏ mang số tuyến dán ở góc kính, bên trong ghế nhựa xanh đã ngả màu, chở đầy học sinh cấp hai mặc áo trắng, ba lô đeo trước ngực vì sợ va vào người bên cạnh.
Trạm chờ dọc Võ Thị Sáu và đường vào trường
Dọc Võ Thị Sáu, từ ngã tư Nam Kỳ Khởi Nghĩa đến cầu kiệu bắc qua kênh Nhiêu Lộc, có bốn trạm chờ nằm sát lề phải. Trạm đầu tiên đối diện công viên Lê Văn Tám, chỉ một biển xanh cắm xuống nền gạch, không có mái che. Trạm thứ hai rộng hơn, có ghế bê tông dài khoảng hai mét, đủ cho bảy tám người ngồi. Đây là điểm tập kết quen thuộc của phụ huynh đưa con đi học buổi sáng, bởi nó nằm ngay trước hẻm 147, nơi ba trường tiểu học và một trường trung học cơ sở nằm lùi vào trong. Từ trạm này đi bộ vào trường mất chừng sáu phút, qua một đoạn hẻm tráng bê tông có hai gờ giảm tốc. Buổi sáng từ 6 giờ 15 đến 7 giờ, khu vực này chật kín, xe buýt phải đậu cách lề gần nửa mét vì xe máy dựng tràn ra. Sau 7 giờ 30, trạm gần như trống, chỉ còn vài người lớn tuổi chờ tuyến đi Bến Thành.
Chiều về, khung giờ đông thứ hai là từ 16 giờ đến 17 giờ. Xe buýt chạy dày hơn, khoảng bảy đến mười phút một chuyến, nhưng lượng học sinh tan trường cùng lúc khiến nhiều em phải đứng. Điểm bất tiện nằm ở chỗ trạm chờ không có mái, mưa tháng sáu là ướt hết, nước đọng thành vũng ngay lối lên xe. Vào những ngày triều cường, đoạn Võ Thị Sáu gần cầu kiệu ngập tới mắt cá chân, xe buýt phải bò qua rất chậm, trễ giờ học của cả chuyến.
Quy định tuổi và vé trẻ em trên xe buýt
Trẻ em dưới sáu tuổi được miễn vé khi đi cùng người lớn, nhưng nếu đi một mình thì không được lên xe. Trẻ từ sáu đến mười tuổi cao dưới một mét ba mươi được giảm nửa vé, trên mức đó tính vé như người lớn. Nhà xe kiểm tra bằng thước đo dán ở cạnh cửa lên, màu vàng, vạch đỏ ngang tầm ngực của nhân viên soát vé. Học sinh tiểu học và trung học cơ sở mang thẻ học sinh thì mua vé trẻ em hoặc vé tập, giá chỉ bằng một phần vé thường. Hiện vé lượt cho trẻ em trong diện giảm được bán tại quầy ở các bến lớn, còn trên xe thì nhân viên bán trực tiếp và xé vé giấy. Một số tuyến đã dùng vé điện tử, quẹt thẻ ở đầu xe, nhưng không phải tuyến nào cũng có. Phụ huynh thường mua sẵn vé tập theo tháng để con khỏi lúng túng.
Quy định đáng chú ý là trẻ dưới mười hai tuổi không được đi một mình trên các tuyến buýt nhanh BRT, trừ khi có người lớn đi kèm. Nhân viên soát vé có quyền từ chối nếu nghi ngờ trẻ không đủ tuổi đi một mình, nhất là vào buổi tối sau 19 giờ. Phụ huynh gửi con ở trạm thường đứng lại nhìn theo đến khi xe chạy khuất mới quay xe về. Thói quen này phổ biến ở các trạm dọc Võ Thị Sáu, dù đôi khi người lớn cũng không chắc chuyến kế tiếp có đúng giờ hay không.
Bến Thành, Chợ Lớn và những chặng nối chuyến
Bến Thành là đầu mối lớn nhất, nằm ở góc Lê Lợi và Phan Chu Trinh, mặt tiền bến rộng chừng ba mươi mét với hai cổng vào riêng cho xe buýt và xe khách. Khu vực chờ có mái che, quạt trần, và một dãy ghế inox. Đây là nơi trung chuyển của học sinh ở các quận xa, từ Bình Thạnh, Phú Nhuận, Tân Bình đổ về trường ở trung tâm. Tuyến đi Chợ Lớn, bến xe buýt Chợ Lớn nằm trên đường Hải Thượng Lãn Ông, cách chợ Bình Tây khoảng bốn trăm mét. Bến này nhỏ hơn, chỉ có hai làn đậu, nhưng lại là điểm nối quan trọng cho học sinh khu vực quận 5, quận 6, quận 11. Vào giờ tan học buổi chiều, cảnh chen lấn ở cổng bến Chợ Lớn diễn ra thường xuyên, người lớn chen trước, trẻ em bám theo sau.
Một thay đổi đáng lưu ý là nhiều tuyến đã dời điểm dừng khỏi lề đường cũ để nhường chỗ cho làn xe đạp và vỉa hè mở rộng, khiến học sinh phải đi bộ xa hơn khoảng một trăm mét so với trước. Ở khu vực Bà Chiểu, trạm cũ trước cổng chợ đã bỏ, trạm mới dời vào trong hẻm, không có biển chỉ dẫn rõ ràng nên phụ huynh mới thường đứng nhầm chỗ. Vào giờ cao điểm buổi sáng, từ Bến Thành đến ngã tư Hàng Xanh có thể mất bốn mươi lăm phút, trong khi ngoài giờ cao điểm chỉ mất hai mươi phút. Chênh lệch đủ để một đứa trẻ trễ tiết học đầu.
Xe buýt đưa đón học sinh ở Sài Gòn vận hành theo nhịp riêng, ăn khớp với giờ vào lớp và giờ tan trường hơn là với lịch trình của người đi làm. Phụ huynh nên chở con ra trạm sớm mười lăm phút vào buổi sáng, và kiểm tra thước đo chiều cao ở cửa xe trước khi mua vé để tránh mất thời gian tranh cãi với nhân viên soát vé.
Đọc thêm: Metro số 1 Sài Gòn: đi từ Suối Tiên vào Bến Thành mất bao lâu
